بررسی حدیث رفع (12)

من‌باب‌مثال می‌گوید: «اَلطَّوافُ بِالبَیتِ صَلاَةٌ»¹ طواف در بیت، صلاة است؛ در اینجا شارع حکم به ثبوتیّت صلاة برای طواف کرده است و باید یک اثری مترتب بر این باشد؛ آثار صلاتیت که عبارت از قرب است باید بر این مترتب باشد و بالتّبع یک لوازمی را هم دارد که مثلاً باید شخص از خَبث و از حدث طاهر باشد باید که دور باشد متطهّر باشد و امثال‌ذلک. همین‌طور در لسان نفی همین‌طور است؛ اگر شارع بگوید که لا شک لکثیر الشک، وقتی که لسان نفی را می‌آورد که شکی نیست، این نفی علیٰ‌أیّ‌حال إخبار است. ما که چیزی بین اخبار و انشاء نداریم؛ یا اخبار است یا انشاء است حتی خود استفهام هم إخبار نیست؛ بلکه جزء انشائیات است؛ اینها همه جزء انشاء هستند. انشاء چند مسئله را دربرمی‌گیرد؛ یکی امر است و یکی استفهام است و یکی طلب است و عرض و تمنّی و نهی است و اینها همه موارد انشاء هستند و همین‌طور استفاده از صیغ إخباریه به داعی انشاء، مثل ماضی «أنکحتُ» و یا مثلاً «اُنکِحُ» و یا لسان استعمال صیغه به اسم فاعل باشد مثل «أنا ناکِحٌ» ‌هم همین‌طور است که برای انشاء می‌آید و این فقط اختصاص به ماضی ندارد. اینکه داریم که مصطلح است فقط ماضی را برای اجراء صیغۀ عقد می‌آورند این فقط یک عادت است و اما استعمال صیغۀ مضارع هم از نقطه‌نظر افاده و بیان همان حکم صیغۀ ماضی را دارد منتها از باب تأکید ماضی می‌گویند، چون ماضی دلالت بر وقوع می‌کند از این باب دلالتش بر انشاء اقویٰ است.

یک‌وقت می‌گویم: «این را فروختم»، یک وقتی می‌گویم: «این را می‌فروشم»، ممکن است که با «می‌فروشم» بعضی‌ها تخیّل کنند که من قصد فروش در آتیه را دارم نه حال؛ ولی دیگر معنا ندارد که بگوییم: «فروختم» یعنی قصد فروش در حال یا در آتیه دارد؛ بلکه معنایش مضیّ امر است آن‌وقت مضیّ امر را در مورد عقد و در مورد انشاء از باب تأکید استعمال می‌کنند.