بررسی حدیث رفع (12)

...در «عمدُ الصبیّ سهوٌ»¹ ما اثبات سهویّت برای عمد کردیم بااینکه عمد انجام داده و از روی غرض انجام داده ولی ما در اینجا اثبات سهویّت می‌کنیم؛ یا فرض کنید که «اَلطَّوافُ بِالبَیتِ صَلاَةٌ»² خب اثبات صلاة در اینجا می‌کنیم و هلمّ جَرّا تمام آن مثبتاتی که شارع اعتباراً و تنزیلاً می‌کند. رفعش هم همین‌طور است که در اثباتش یک امری را اعتباراً نازل منزله یک امر دیگر قرار می‌دهد، در نفی هم اعتباراً یک امری را برمی‌دارد و آن آثار را بر او مترتب نمی‌کند؛ این‌هم اشکال دیگر. بر مبانی ایشان بود گرچه اشکالات دیگری وارد هست که ما دیگر نمی‌خواهیم وارد آن مباحث بشویم. حالا در جاهای خودش ذکر می‌کنیم. اینکه مربوط به اینجا بود این مسائل بود.

مطلب دیگری که باید به آن بپردازیم و خیال می‌کنم دیگر وارد مطلب بشویم ـ البته کلام خود مرحوم شیخ مانده، آن کلام مرحوم شیخ را بگوییم و بعد وارد این قضیه بشویم ـ این است که ببینیم چه آثاری در اینجا از این قضیه برداشته می‌شود؟ حالا که قرار بر این است که رفع اثر باشد آن اثر مقدّر چیست؟ آیا آثار تکوینی است یا آثار شرعی است یا احکام است یا حکم واقعی است؟! این مباحث را می‌بایست انجام بدهیم و این مسئله نیاز به بحث دارد و از طرفی وضعیت و موقعیت من طوری است که نمی‌دانم در دو و سه روز آینده می‌توانم این بحث را انجام بدهم یا نه؛ لذا این مطلب را فعلا تمام می‌کنم.

بحثی در مراتب اجتهاد

تلمیذ: مرحوم شهید در معنای اجتهاد می‌گوید: اجتهاد ملکةٌ قدسیّةٌ و موهبةٌ إلهیةٌ، آن چیزی که من فهمیدم این است که اجتهادی که با ممارست و اینها به‌دست می‌آید آن ملکۀ قدسیه نیست بلکه آن باید حتماً از بالا افاضه بشود ولو انسان وظیفه دارد درسش را بخواند.

استاد: بله البته مسئله مقول به تشکیک است؛ مثل قضیۀ ولایت می‌ماند همان‌طور که مرتبۀ بالای ولایت همان مقام عصمت است و مراتب پایینش حتی به ولایت مؤمنین و عدول مؤمنین و حتی درصورت عدم وجود مؤمنین به فسّاق مؤمنین هم می‌رسد؛ مسئلۀ اجتهاد هم همین است. اگر شما بخواهید که واقع قضیه را نگاه کنید، برای آن کسی می‌تواند علم به احکام پیدا بشود که به ملاکات احکام اشراف داشته باشد و این با این درس‌ها این‌طور نخواهد شد. این اصل قضیه است.