بررسی حدیث حجب (2)

صدق حدیث حجب نسبت به شبهات حکمیه و موضوعیه

فلهذا در قضیۀ شبهات حکمیه و موضوعیه حجب إلی الله صدق می‌کند که حجب مستند إلی الله باشد؛ چه اینکه در شرب توتون این حجب هست و نسبت ما به این حجب محقق است در شبهات حکمیه، یا در شبهات موضوعیه من‌باب‌مثال ما می‌دانیم که الحیوانُ إمّا مذکّیٰ أو غیر مذکّیٰ، خصوصیّات حیوان مذکّیٰ را هم می‌دانیم مثل بقر، غنم، ابل و بعضی از حیوانات دیگری که مشخص هستند مثل غزال و امثال‌ذلک ـ البته این مربوط به مذکّیٰ و غیر مذکّیٰ نیست بلکه مربوط به حلّیت اکل است ـ بعضی‌ها را هم مشخص است می‌دانیم که حرام هستند مانند اسد، ذئب، هرّه و امثال‌ذلک که مشخص هستند که اینها حرام الأکل هستند. بعضی‌های دیگر را شک داریم که آیا داخل در این قسم هستند یا داخل در آن قسم هستند؛ آیا با شرایط حلّیت مناسبت دارند یا با شرایط غیر حلیّت؟ از نظر اکل اگر اینها آکل لحم نباشند آکل حشیش باشند، اعشاب و اینها باشند، خب این یک دلیل است که می‌شود حکم به حلّیت اکل کرد؛ از طرف دیگر اگر اینها دارای آن معده و آن خصوصیاتی باشند که اغنام و اینها دارند مثل معده و سیرابی و بعضی از چیزهای که اغنام و اینها دارند، باز این‌هم دلیل دیگری است که می‌شود حلال باشند.

البته ما حیوانات دیگری هم داریم مانند خرگوش و اینها بااینکه آکل اعشاب و اینها هستند، ولی درعین‌حال حرام هستند؛ به خلاف اهل تسنّن که ظاهراً فتوا به کراهت می‌دهند ولیکن حرمتش مسلّم است، حتی من شنیده‌ام که بعضی‌ها در حرمت این‌هم شک کردند. یا بعضی از حیوانات مانند [بعضی] طیور دارای شبهه هستند که آیا داخل در تحت مأکول اللحم هستند یا تحت غیر مأکول اللحم هستند، در این‌گونه موارد شبهه شبهۀ موضوعیه است؛ یعنی از باب شبهۀ موضوعیه ما در اینجا شک داریم والاّ می‌دانیم که الحیوانُ إمّا مذکّیٰ أو غیر مذکّیٰ در این‌گونه موارد باز در اینجا «حجب» صدق می‌کند.