بررسی حدیث حجب (5)

در اینجا ما نسبت به این امر خارجی شک می‌کنیم که این فرد خارجی داخل در تحت کدام‌یک از این دو است؟ یا فرض کنید نسبت به توتون؛ یک وقتی اصلاً حکم به‌طورکلی برای ما مجهول است یک وقتی ما اصلاً توتون را ـ نه‌اینکه در زمان رسول الله نبود ـ از نقطه‌نظر ترتّب اضرار و عدم اضرار درنظر می‌گیریم؛ مطلب برای ما مشتبه است؛ فریقٌ یقولون أنّه لا یضرّ بِالبدن و فریقٌ یقولون أنّه یضرّ بِالبدن تحت قاعدۀ کلی اضرار و عدم اضرار دربیاید. اگر بگوییم که تحت اضرار قرار بگیرد ـ همان‌طور که خیلی‌ها می‌گویند ـ پس شرب توتون حرام می‌شود حالا سواءٌ کان فی زَمَنِ النَبی موجوداً أو لم یکن فی زَمَنِ النَبی موجوداً. اگر تحت عدم اضرار قرار بگیرد حلال می‌شود؛ بالأخره گرچه در زمان پیغمبر هم نبوده باشد، در این که دیگر اصالت عدم تذکیه جاری نمی‌کنیم! شرب توتون که تذکیه ندارد.

اشتباه این موضوعات خارجیه به‌خاطر عدم وصول به حاقّ مسئله برای انسان روشن است و ممکن است فی بعض الأحیان حکم به حرمت بشود و فی بعض الأحیان حکم به حلّیت بشود. فرض کنید سمکی است که این سمک در أزمنۀ بعیده حکم به عدم فلس داشتنش می‌شد، لذا حرام بود؛ ولی بعد از یک مدت علم پیشرفت کرد و به این مسئله رسید که این سمک اصلاً فلس دارد؛ مثلاً فلسش هم از دیده‌ها مخفی است یااینکه اصلاً از نژاد فلس‌دار است، منتها حالا من‌باب‌مثال به مرور زمان فلس‌هایش مخفی شده یا ریخته است. اگر این ثابت بشود پس این جزء حیوانات حلال گوشت است؛ گرچه الآن بالفعل فلس ندارد. یا به‌واسطۀ مرضی فلسش ریخته است، اگر این ثابت بشود خب انسان غیر از این یقین چه می‌خواهد؟! آنچه که برای ما حجّت است یقین است. اگر این برای ما این را ثابت بکند خب ما دیگر به این مسئله می‌رسیم که این سمک حلال است. پس در شبهات موضوعیه این مسئله...