بررسی حدیث سعه (4)

اشکال دیگر این است که «ما» را با «لا یَعلمون» واحد بدانیم یعنی باهم بشوند الحکمُ المجهول یا مجهولُ الحکم. ایشان در اینجا می‌فرمایند که سعه در اینجا اثبات عدم ضیق می‌کند نه وجود سعه. ما در اینجا می‌گوییم: فرقی نمی‌کند؛ این در اینجا با رفع أحد الضدین که لا ثالث لهما باشد، انتفاء یکی موجب اثبات دیگری خواهد بود. چه شما بگویید که مجهولُ الحکم رفع ضیق را می‌کند، چه اینکه بگویید: اثبات سعه می‌کند. مگر ما بین ضیق و سعه حد فاصلی هم داریم؟! یا ضیق است یا سعه، یکی از این دوتا هست.

لذا از نظر صغریٰ مسئله محل تأمل قرار گرفت، اما از نظر کبری بیان ایشان همان‌طور مانند بیان مرحوم آقای خوئی بود که در آنجا عرض کردیم.

نتیجۀ بحث

و در نهایت صحبت به اینجا می‌رسد که بین «الناسُ فی سعةِ ما لا یَعلمون» و بین ادلّۀ احتیاط تعارض برقرار می‌شود طبق همان مطلبی که عرض شد که آن اثبات منجزیّت می‌کند و وقتی که اثبات منجزیّت کرد با این «الناسُ فی سعةِ ما لا یَعلمون» در تعارض می‌افتد.

لذا کلام مرحوم آقای خوئی و مرحوم والد ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ به این مسئله ختم می‌شود که «الناسُ فی سعةِ ما لا یَعلمون» دلیل است اما با ادلّۀ احتیاط تعارض بین آنها قرار می‌گیرد. إن‌شاءالله در جلسۀ بعد نظر خودمان را می‌گوییم و دیگر روایت را تمام می‌کنیم.

اللهم صل علی محمد و آل محمد