
بررسی حدیث «الأشیاءُ مُطلَقةٌ...» (3)
اباحه ظاهری در حدیث کل شیء مطلق در این جلسه آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی به بررسی دلالت روایت «کل شیء مطلق حتی یرد فیه نهی» در بحث برائت اصول فقه میپردازد. ابتدا دیدگاههای آیتالله خویی و محقق نائینی درباره اباحه ظاهری، اباحه واقعی و معنای ورود (صدور یا وصول) تحلیل میشود. سپس نقدهای وارد بر تفسیر نائینی در حمل روایت بر لا حرجیّت ماقبل شرع و نیز اشکالات دیدگاه خویی درباره لغویت یا تصویب بررسی میگردد. در ادامه معنای صحیح «شیء» به عنوان مجهولالحکم و نقش آن در جعل اباحه ظاهری توضیح داده میشود. همچنین نسبت این روایت با ادله احتیاط و امکان جمع میان آنها تبیین میگردد. در نهایت روشن میشود که ظهور روایت ناظر به اباحه ظاهری در موارد شک و جهل است و قابل تخصیص کلی به همه موارد نیست و جمع درست آن با ادله احتیاط در تفکیک موارد اهمیت شرعی روشن میشود.
بررسی حدیث «الأشیاءُ مُطلَقةٌ...» (3)
توضیحات:
اباحه ظاهری در حدیث کل شیء مطلق در این جلسه آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی به بررسی دلالت روایت «کل شیء مطلق حتی یرد فیه نهی» در بحث برائت اصول فقه میپردازد. ابتدا دیدگاههای آیتالله خویی و محقق نائینی درباره اباحه ظاهری، اباحه واقعی و معنای ورود (صدور یا وصول) تحلیل میشود. سپس نقدهای وارد بر تفسیر نائینی در حمل روایت بر لا حرجیّت ماقبل شرع و نیز اشکالات دیدگاه خویی درباره لغویت یا تصویب بررسی میگردد. در ادامه معنای صحیح «شیء» به عنوان مجهولالحکم و نقش آن در جعل اباحه ظاهری توضیح داده میشود. همچنین نسبت این روایت با ادله احتیاط و امکان جمع میان آنها تبیین میگردد. در نهایت روشن میشود که ظهور روایت ناظر به اباحه ظاهری در موارد شک و جهل است و قابل تخصیص کلی به همه موارد نیست و جمع درست آن با ادله احتیاط در تفکیک موارد اهمیت شرعی روشن میشود.
بررسی حدیث «الأشیاءُ مُطلَقةٌ...» (3)
16پس اگر شما اباحه را مولویه میدانید این اباحۀ مولوی باید در ظرف انشاء باشد اگر این اباحه را اباحۀ درقبال اصالة الحظر میدانید که آن اصل اباحۀ در جاهلیت تا زمان شرع امتداد دارد، دیگر در آنجا بیان اخبارِ صفتی از صفات الله نیست.
مفاد ظهور روایت
پس آنچه که از مسئله و روایت استفاده میشود و آن ظهوری که بهنظر ما میرسد این است که
انشائی بودن روایت
اولاً در «کلُّ شیءٍ مطلق حتی یَرِد فیه نهی» شکی نیست حتی از ظهور بالاتر که امام علیهالسّلام در مقام انشاء هست؛ در مقام انشاء بودن این مسئله حرفی نیست. یعنی این روایت را شما به هر کسی ارائه بدهید حتی اگر امام علیهالسّلام در اینجا باشد این امام در اینجا باشد ما از امام بشنویم؛ امام علیهالسّلام همینطور بفرمایند: «کُلُّ شیءٍ مطلق حتی یَرِد فیه نهی» شما چه چیز میفهمید؟! آیا اخبار میفهمید از صفات الله تعالی از جود، بخشش، اعطاء، غفران، رحمانیت و اینها یااینکه جعل حکم میفهمید؟! جعل حکم میفهمیم.
«شیء» یعنی مجهولالحکم
یعنی اگر امام باقر علیهالسّلام بفرماید: «کُلُّ شیءٍ مطلق حتی یَرِد فیه نهی» ما میفهمیم که هر شیء مجهول الحکم. یعنی مقام جهل است.
معنای «یَرِد»: وصول یا صدور؟
و منظور از «حتی یَرِد فیه نهی» ورود به معنای صدور نمیتواند باشد بهجهت اینکه برای ما فایده ندارد؛ حالا فرض این است این نص از پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم صادر شده است ولی به گوش من نرسیده است؛ بهدرد من نمیخورد، این جعل اباحه بهدرد نمیخورد. نهیای که از پیغمبر صادر شده یا امام برود در منزل خودش در اتاق بسته یک نهیای صادر بکند بنده هم در حیاط هستم، اصلاً صدای امام به گوش من نمیرسد، راوی اصلاً برای من بیان نمیکند، هیچ راهی برای رسیدن و وصول به این امر ندارم، این نهی امام چه فایدهای برای من دارد؟! هزار دفعه هم امام بگوید: الخمرُ حرام بهدرد من نمیخورد.
