بررسی حدیث «الأشیاءُ مُطلَقةٌ...» (3)

اشکال دیگر بر مبنای مرحوم آخوند و محقق نائینی

حالا این مسئله را می‌گویم بعد وارد در نتیجه می‌شوم؛ اشکال دیگری که بر مرحوم نائینی و مرحوم آخوند و همین‌طور قائلین به اصالة الاباحه درقبال اصالة الحظر وارد می‌شود این است که در آنجا نهی را به معنای شریعت می‌گیرند، درحالی‌که در این روایت نهی اختصاص به خود همان حکم فی‌حد‌نفسه دارد. «کُلُّ شیءٍ مطلق حَتی یَرِد فیه نهی» معنایش این است که کلُّ شیءٍ بخصوصٍ مثل حرمت خمر، خنزیر، کلب، ماهی غیر فلس‌دار یااینکه فرض کنید از اطعمه، اشربه، البسه و امثال‌ذلک در تمام اینها «کُلُّ شیءٍ مطلق» است تااینکه «یَرِد فیه نهی»؛ نهی در این مورد وارد بشود. پس معلوم می‌شود که این روایت دلالت بر احکام مخصوص می‌کند بر موضوعات مخصوصه، نه‌اینکه دلالت بر ورود شرع کند. ورود شرع یک امر کلی است و این متن و این کلام این را نمی‌رساند. یعنی لایق به ایفاء به چنین معنایی نیست که اینکه «کُلُّ شَیءٍ مطلق حتی یَرِد فیه نهی». امام طور دیگر می‌توانست بیان کند مثلاً بگوید: کلُّ شَیءٍ فی الجاهلیةِ مطلق حتی الورودِ مِن الشرع، امام این‌طور باید بیان بکند، نه‌اینکه بگوید: «کُلُّ شیءٍ مطلق حَتی یَرِد فیه نهی» یعنی در این مورد به‌خصوص نهی وارد بشود. پس با این بیان کلاً مبنای مرحوم نائینی و آخوند و اینها همه منتفی می‌شود.

طریقۀ جمع بین این روایت و ادلّۀ احتیاط

فقط این مسئله باقی می‌ماند که در «کُلُّ شَیءٍ مطلق حتی یَرِد فیه نهی» با ادلّۀ احتیاط چه‌کار بکنیم؟! ادلّۀ احتیاط هم شامل شبهات وجوبیه می‌شوند و هم شامل شبهات تحریمیه می‌شوند. روایتی که در اینجا داریم «کُلُّ شَیءٍ مطلق حتی یَرِد فیه نهی» فقط بر شبهات تحریمیه دلالت می‌کند. اگر بخواهیم با این روایت ادلّۀ احتیاط را تخصیص بزنیم دراین‌صورت اصلاً ادلّۀ احتیاط را از حجیّت در اینجا ساقط کردیم.

جمع بین این روایت و ادلّۀ احتیاط ـ همان‌طور که در روایت «الناسُ فی سعةِ ما لا یَعلمون»¹ عرض کردم همان مطلب را در اینجا عرض می‌کنیم ـ به این است که «کُلُّ شیءٍ مطلق حتی یَرِد فیه نهی» اگر ما موارد ادلّۀ احتیاط را نگاه کنیم با موارد «کُلُّ شیءٍ مطلق»، متوجه می‌شویم در آن مواردی که شارع بنای بر اهمیّت را در آن موارد داده است ـ که دماء و فروج و اعراض باشد ـ ادلّۀ احتیاط ناظر به آنجا است و «کُلُّ شیءٍ مطلق» دلالت بر مأکولات، مشروبات، ملبوسات، امور عادی، طهارت، نجاسات و امثال اینها می‌کند که در این موارد بنای شارع بر تسهیل است.