بررسی حدیث «الأشیاءُ مُطلَقةٌ...» (3)

دیدگاه مرحوم نائینی: دلالت اطلاق بر لا حرجیّت ماقبل شرع

مرحوم نائینی در اینجا می‌فرماید که منظور از مطلق که «کُلُّ شیءٍ مطلق» هست این اطلاق لا حرجیّت ماقبل شرع است و روایت اصلاً در بیان انشاء حکم در ظرف شرع نیست بلکه روایت فقط در مقام بیان یک اخبار است؛ اخبار از اباحۀ ماقبل شرع تا قبل از ورود شرع، فقط این است¹ یعنی مستفاد از این روایت بنا بر استظهار مرحوم نائینی یک ارسال تکوینی است یعنی ماقبل شرع، تمام احکام دارای لا حرجیّت و لا اقتضائیت بودند و اصلاً حکمی بر آنها مترتّب نمی‌شد و کأنّه مسکوت بود؛ دایرۀ انشاء نسبت به احکام مسکوت بود. فعلی‌ٰهذا منظور از ورود معنای صدور است و لهذا اصلاً این روایت اجنبی از مانحن‌فیه است؛ به‌خاطر اینکه ما جعل برائت شرعیه درقبال ادلّۀ احتیاط، درقبال اخباریین می‌کنیم و ادلّۀ احتیاط جعل وجوب احتیاط و الزام احتیاط را در شرع و در تشریع می‌کنند.

این روایت می‌خواهد بگوید که در زمان جاهلیّت اشیاء همه بر حلّیت بودند و بعد از ورود شرع آن حلّیت دیگر برداشته شد. حالا چه چیز است؟ دیگر روایت در این مقام نیست فقط بیان یک اخبار است که در زمان سابق مسئله به این نحو بود.

دو اشکال آیةالله خوئی بر بیان مرحوم نائینی

مرحوم آقای خوئی دو اشکال بر این نظر وارد می‌کنند؛ 

اشکال اول

اشکال اول این است که این مطلبی که شما می‌فرمایید اولاً فایده‌ای بر آن مترتّب نیست، به‌جهت اینکه صرف اخبار از اینکه احکام در ماقبل شرع همه بر اباحه بودند و این اباحه فقط یک اباحۀ به معنای لا حرجیّت است به‌درد ما نمی‌خورد؛ چون الآن که ما در زمان جاهلیّت نیستیم تااینکه این مسئله برای ما مفید باشد. تأثیری در اخبار از این مسئله وجود ندارد؛ به‌جهت اینکه مشخص است که شرع موجب ضیق و کلفت بر مکلف است و تا وقتی که شرع نیامد مردم در سعه و عدم ضیق هستند. وقتی که شرع بیاید و امر و نهی شرعی بیاید ضیق و کلفت می‌آید. این یک مسئلۀ خیلی بدیهی و واضح است و این در واقع هیچ اثری بر آن مترتّب نیست.