بررسی دلیلیت اجماع بر برائت (1)

بنابراین بحث از اجماع و تعریف از اجماع در عالم تئوری یک بحث لغوی خواهد بود؛ به‌خاطر اینکه اصلاً مصداق ندارد که حالا شما بخواهید بحث بکنید که آیا این حجت است یا حجت نیست؟ شما اوّل ثَبِّت العَرش ثُمَّ انقش! شما یک موردی بیاور که این مورد دلیل نداشته باشد بعد حالا ما بگوییم که این اجماع بر آن هست، مخالفی در مقابلش هست یا مخالفی نیست و به‌طورکلی این یک سر بی‌صاحب تراشیدن در واقع به‌حساب می‌آید.

بحثی دربارۀ تعریف و حجیت اجماع محصَّل

حالا ما نسبت به مصداق کار نداریم بلکه ما در عالم تعریف و در عالم تبیین اینِ مسئلۀ اجماع بحث می‌کنیم. آن‌طوری‌که بحث می‌شود این است که اجماع عبارت از اتفاق فقهای یک عصر بر یک مسئله‌ای به‌نحوی‌که مخالفی بر آن قضیه وجود نداشته باشد که این اتفاق حکایت از رضای معصوم نسبت به این حکم بکند، بدون اینکه دلیلی بر آن حکم وجود داشته باشد. این تعریف اجماع محصَّل است. اجماع منقول هم این است که بیاید نقل کند.

می‌خواهیم ببینیم که در این اجماع محصَّل مطلب چطور است؟ اگر ما به این تعریف نگاه کنیم طبیعتاً این تعریف ما را به این می‌رساند و لازمۀ این تعریف این است که صرف اتفاق علمای یک عصر بر یک مسئله حکایت از رضای معصوم می‌کند. کجای این قضیه حکایت از رضای معصوم می‌کند؟! فقهای یک عصری بر یک مسئله اتفاق دارند؛ بسیار خوب اتفاق دارند. اینکه حکایت از رضای معصوم می‌کند این لازم را و به عبارت دیگر این ملزوم را شما از کجا به‌دست می‌آورید؟!

تلمیذ: شیخ مفید حکم اشتباه کرده بود حضرت جلوی او را گرفتند.¹

استاد: مورد، مورد خاص است. در یک مورد خاص است، یک جانی در خطر بوده در آن مورد خاص بیان کرده‌اند؛ اما این‌همه ما داریم می‌بینیم که بچه‌ها دارند سقط می‌شوند فلان می‌شوند با فتواهای آقایانی که الآن دارند فتوا به سقط‌جنین می‌دهند؛ پس چرا حضرت نمی‌آیند جلوی اینها را بگیرند؟! این‌همه افراد را دارند در بیمارستان‌ها تکه‌تکه می‌کنند تا قبل از چهار ماه سقط می‌کنند.