بررسی دلیلیت اجماع بر برائت (2)

وقتی که محقق حلّی می‌گوید: فی نجاسة ماء البئر تَرَدد؛ در نجاست ماء بئر تردد است¹یعنی حرفی است که برخلاف اجماع می‌زند، علاّمه هم که بعدش می‌آید کنار می‌گذارد و اصلاً به‌طورکلی می‌گوید: ماء بئر طاهر است.² این‌همه اخباری که داریم بر سؤر و نمی‌دانم جلاّل و... که بر ماء بئر است، منزَّل بر این است که بئر کر نباشد، بر آن منزّل است که البته در این اشکال است، ولی بالأخره در اصل بحث ما در اینجا نسبت به اجماع داریم صحبت می‌کنیم. حالا چطور علامۀ حلّی و محقق حلّی آمده‌اند برخلاف اجماع فتوا داده‌اند؟!

اشکالی که بالاتر از این به‌نظر می‌رسد این است که تمام زور و زحمتی که در باب حجّیت اجماع به خرج بدهیم این است که این را به یک سنت بچسبانیم یعنی بگوییم که نظر امام در اینجا این است. حالا فرض کنید که خود سنت وجود دارد و همۀ فقها فتوا داده‌اند، نصّ سنت وجود دارد، چه؟!

تلمیذ: این فرق دارد؟

استاد: نه دیگر چه فرقی می‌کند.

تلمیذ: در آنجا بعد از سنت احتمال خلاف هست؟

استاد: از باب صدّق الراوی ما در آنجا حجّیت را به قول خود امام علیه‌السّلام اثبات می‌کنیم.

تلمیذ: حجّیت اثبات می‌کنیم ولی یقین حاصل نمی‌شود.

استاد: احسنت بسیارخوب ما هم در اینجا همین را می‌گوییم که لعلّ اینکه یک اشتباهی یکی از اینها کردند [و دیگران از آن تبعیت کرده‌اند].

تلمیذ: نسبت به بعضی از مقدمات. ما اجماع را به مرتبه‌ای برسانیم که نتوان در آن خدشه وارد کرد.

استاد: ما در همین‌جا نسبت به آیۀ قرآن هم همین مطلب را می‌گوییم، حالا چرا شما به سنت می‌گویید؟! فقهاء در آیۀ صریح قرآن اشکال کرده‌اند؛ دربارۀ نکاح در سورۀ مؤمنون اشکال شده است یااینکه فرض کنید صریح قرآن دارد که ﴿وَرَبَٰٓئِبُكُمُ ٱلَّٰتِي فِي حُجُورِكُم﴾³ در آنجا در دخول و عدم دخول خلاف شده که آیا دخول در اینجا موجب حلّیت نظر به ربیبه است یااینکه به‌صرف عقد ربیبه بر شخص حرام می‌شود درحالی‌که آیۀ قرآن در آنجا وجود دارد!