دیدگاه مرحوم آخوند در برائت عقلیه

تلمیذ: ورود که برمی‌دارد.

استاد: همین دیگر، می‌گویند: اصلاً ضرری وجود ندارد.

تلمیذ: شما فرمودید که حکومت دارد.

استاد: نه، عرض کردم حکومت یا ورود. تنزیلی باشد یا مثلاً حقیقی باشد 

تلمیذ: ضرر اخروی هم ضرر است؟

استاد: بله دیگر البته عرض کردم که این فقط یک ادّعا است؛ اما اگر ما این موازین و موضوع را برای یک عاقل ترسیم کنیم و اهتمام به امور اخروی را ما برای عاقل ترسیم کنیم آیا باز هم احتمال ضرر نمی‌دهیم؟! ما در این دنیا مگر چقدر زندگی می‌کنیم؟! شصت سال، شصت سال اینجا زندگی می‌کنیم آن‌طرف بی‌نهایت است حالا کدام ضرر است؟! اینجا یک مالی از انسان برود یا آنجا یک سعادتی از انسان برود، به آن ضرر می‌گویند یا به این؟! ملاک که فقط خوردن و خوابیدن نیست.

اصلاً در مسئلۀ دفع ضرر محتمل چون قاعده، قاعدۀ عقلی است؛ لذا ضرر و منفعت عقلی را اصلاً انسان باید در اینجا مدّنظر قرار بدهد، نه ضرر و منفعت جسمی بلکه آن جنبۀ عقلی در اینجا مطرح است.

اللهم صل علی محمد و آل محمد