جلسه ۲۸۵

پس با حفظ طبیعت مهمله در مورد علم اجمالی ما می‌بینیم در اینجا دو علم باهم امتناع در مورد واحد ندارند، دو علم است، دوتا معلوم است و موردش هم دو مورد است الاّ اینکه در مانحن‌فیه الآن در یک مورد واحد تعلق گرفته‌اند، آن إناء مشکوک النجاسة است هردوی اینها را شامل می‌شود، این إناء مقطوع النجاسة است خب این مورد را شامل می‌شود. خب این از اطراف علم اجمالی کنار می‌رود. حالا این را می‌خواهیم بگوییم که آن علمی که موجب شده است این طبیعت مهمله در عالم تصور و در عالم ذهن تحقق پیدا کند، آن قطع به نجاست أحد الإنائین است. پس ما در اینجا دو علم داریم؛ یک علم داریم أحد الإنائین متنجسٌ، یک علم دیگر داریم که آن عبارت از این است که هذا الإناء، مشکوک النجاسة و هذا الإناء، مشکوک النجاسة یعنی این مشکوک النجاسة بودن در علم اجمالی ما، برخلاف شبهۀ بدوی، این متولّد از علم است، در شبهۀ بدوی قضیه و طبیعت مهملۀ ما متولّد از علم سابق نیست بلکه خودش فی‌حدّنفسه تولّد دارد، خودش فی‌حدّنفسه به‌واسطۀ شک یا شبهه‌ای برای انسان پیدا می‌شود، تکلیفی نیست.

من‌باب‌مثال زید یک حرفی زده یا هر چیزی بوده، هزارتا عامل دارد با هزارتا عامل برای ما، مشکوک النجاسة آن طبیعت مهمله متولّد می‌شود ولی در علم اجمالی ما این طبیعت مهمله متولّد از علم است. لذا اینجا الزامی ‌است. چون آن علم موجب و منشأ برای این علمِ به مشکوک النجاسة بوده است، آن علم قطعی به نجاست احد إناء، موجب تولد و پیدایش یک قضیه و طبیعت مهمله است که آن طبیعت مهمله به هردوی اینها تعلق گرفته است؛ مشکوک النجاسة و مشکوک النجاسة. این مشکوک النجاسة با مشکوک النجاسة در شبهۀ بدوی تفاوت دارد. چرا؟ چون این ناشی از علم است.

تلمیذ: حالا موضوعی را که شما فرمودید بهتر نیست همین‌جا بفرمایید بدانیم علم اجمالی تعلق گرفته است به نجاست أحد الإنائین، نه علم اجمالی تعلق گرفته به مشکوک النّجاسة.