جلسه ۲۸۶

اشکال دومی که بر این نظریه وارد است این است که در اینجا می‌فرماید که در ادلّۀ احتیاط مطلوب، رجحان احتیاط است یعنی رجحان احتیاط بدون توجه به خصوصیت آن مطلوب است که آیا خصوصیت استحباب است یا خصوصیت فرض کنید که ... و ما در ضمن روایات و ادلّه و اینها داریم که در بعضی موارد در یک سیاق واحد ممکن است چند مورد را ذکر کنند. نسبت به بعضی از این موارد مولا مطلوبش کراهت است ـ البته کراهت به معنای خاص، نه کراهت به معنای عام که به معنای عدم المطلوبیه و عدم الرضا می‌باشد ـ و نسبت به بعضی از موارد منظور مولا حرمت است.

مثلاً روایتی داریم که «لَیس عَلى النِّساءِ جُمُعةٌ و لا جَماعةٌ و لا اتِّباعُ جَنازةٍ وَ لا وَ لا تَوَلّی القَضاءِ».¹ جمعه و جماعت قطعاً مکروه است و حرام نیست، تشییع جنائز هم مکروه است و حرام نیست ولی تولّی قضا و اینها دیگر مکروه نیست بلکه حرمت است و این حرمتش هم از باب همان عدم جواز تولّی مرئه است و ﴿ٱلرِّجَالُ قَوَّٰمُونَ عَلَى ٱلنِّسَآءِ﴾² و همین‌طور سیرۀ قطعیه و همین‌طور اجماع و تمام ادلّه‌ای که بر این مسئله دلالت می‌کنند. حالا این عدم رجحانی که در اینجا هست مقصود از عدم رجحان چیست؟! یا رجحانی که فرض کنید در اینجا به‌عنوان امور راجح هست ـ در آنجا امور مرجوح است ـ منظور مولی چیست؟ آیا مولا و شارع در مقام انشاء می‌تواند چند امری را که مختلفة الحقائق و مختلفة النوعیه هستند، از نظر ترتّب رجحان و ترتّب اثر به لحاظ میزان رجحانی که در این موارد هست باهم بیان کند؟ نمی‌تواند بیان کند، یعنی منظور شارع نفس کراهت باشد که من نسبت به تشییع جنائز کاره هستم، نسبت به شرکت در جمعه و جماعت کاره هستم، نسبت به تولّی قضا و اینها کاره هستم، نسبت به تمام اینها شارع در مقام انشاء بیاید امور مختلفة النوعیه را در تعلق کیفیت رضا و عدم رضای خود به آن امور، به سیاق واحد و بدون هیچ قرینه‌ای بر تعیّن نوع آن عدم رضا بیان کند. خب این مخاطبین در اینجا چه‌کار بکنند؟! ما الآن از اجماع و از سیره استفادۀ حرمت تولّی قضا می‌کنیم، اما در زمانی که این شارع آمده جعل کرده آن مخاطبینی که در آنجا نشسته‌اند آیا استفادۀ حرمت می‌کنند یا استفادۀ کراهت می‌کنند؟! استفادۀ کراهت می‌کنند. استفادۀ کراهت می‌کنند تأخیر بیان از وقت حاجت می‌شود.