جلسه ۲۸۹

وجه امتناع اجتماع حکمین متماثلین

در مانحن‌فیه در تقارن علم تفصیلی و علم اجمالی باید ببینیم که اجتماع حکمین متماثلین که ممتنع است وجه امتناعش چیست؟ برفرض که ما اجتماع حکمین متماثلین را قبول کردیم، علت منع اجتماع حکمین متماثلین در مورد نزاع است که عبارت از این إناء است یعنی دلیل علم تفصیلی ناظر بر احتراز از این إناء است، علم اجمالی در این مورد ناظر بر احتراز از این إناء است، اجتماع علمین موجب اجتماع حکمین متماثلین است و هو ممتنعٌ اما نسبت به این مورد چه علاقه‌ای دارد؟! لا علاقة للعلم الإجمالی بهذا و لا للعلم التفصیلی علم تفصیلی نسبت به این مورد چه دخل و علاقه‌ای دارد؟! ارتباط ندارد، علم تفصیلی به این تعلق گرفته است و از آن‌طرف علم اجمالی نسبت به این مورد بلامنازع است و منازعه‌ای ندارد.

در مورد مانحن‌فیه که عبارت از إناء متیقّن است اختلاف است و در اینجا تعارض بین حکمین است اما در این مورد که تعارض بین حکمین نیست، اصلاً نه علم تفصیلی به این دخالت دارد و نه علم اجمالی در اینجا معارضی دارد! چرا علم اجمالی موجب احتراز از این نشود؟! این صحبت ما است، بنابراین علم اجمالی نسبت به احتراز از این، از باب أحد الإنائین سر جایش هست مثل دلیل نهی، مثل دلیل امر؛ أکرم العلماء آمده است لا تکرم الفُسّاق هم آمده است، ما در مورد فاسق غیر عالم به لا تکرم الفُسّاق عمل می‌کنیم، ما در مورد أکرم العالم به عالم عادل عمل می‌کنیم، در این مورد سکوت می‌کنیم و دست روی دست می‌گذاریم و توقف می‌کنیم تااینکه أحدهما را بر دیگری ترجیح بدهیم، اگر نتوانستیم ترجیح بدهیم هردو ساقط می‌شوند و وقتی که ساقط شد باید وجوبِ اصل بشود اما نسبت به موارد غیر متنازعٌ فیها چرا عمل نکنیم؟! آنجا مورد بدون بلامعارض می‌ماند. علم اجمالی ما که تکویناً باقی است و وقتی شما به نفس مبارک رجوع کنید باز أحد الإنائین را متنجّز می‌بینید، آن علم شما و علم تکوینی نفس شما که ازبین نرفته است بلکه به‌ حال خودش باقی است، وقتی که به ‌حال خودش باقی باشد موضوع وقتی محقق بشود حکم هم به تبع محقق خواهد شد! أحد الإنائین نجسٌ بنابراین یَجبُ الاجتناب عن کلیهما؛ عن هذا الإناء للعلم التفصیلی و عن هذا الإناء للعلم الإجمالی چه اشکالی در اینجا پیش می‌آید؟!