جلسه ۲۸۹

تلمیذ: خب یکی از مشکوکین خارج می‌شود؟

استاد: خارج بشود ولی باز نجاست أحد الإنائین به حال خودش باقی است، یا این إناء نجس است یا این إناء نجس است.

تلمیذ: یا ندارد اینکه یقین است!

استاد: باشد اشکال ندارد من می‌گویم که برفرض که هردو هم نجس بودند شما می‌توانستید بگویید.

تلمیذ: این هم حالا معلوم نیست بتوانیم عرفاً بگوییم، چون شما می‌گویید: کلیهما ...

استاد: اشکال ندارد مثلاً می‌گویم که از این دوتا نجس است یا فرض کنید دو نفر عالم هستند؛ هم شما عالم هستید و هم جناب آقای شیخ... عالم هستند. می‌گویم که یکی از این دوتا عالم هستند، آیا این غلط است بااینکه هردو عالم هستند؟! اثبات علم برای این، نفی علم از دیگری که نمی‌کند ولو اینکه کلیهما باشند.

تلمیذ: فرق می‌کند.

استاد: آقا این نفی ما ادا نمی‌کند. وقتی که به شخصی می‌گوییم: أحدهما عالمٌ نمی‌خواهیم قضیه را روشن کنیم و به‌خاطر دواعی نمی‌خواهیم بگوییم که هردو عالم هستند، خودش در اینجا به کلیهما مراجعه می‌کند و به مطلوب می‌رسد درحالی‌که هردو عالم هستند. یک وقت منظور ما این است که یکی عالم است و دیگری نیست این مورد بحث برای علم اجمالی ما است، در مورد علم اجمالی موضوع علم اجمالی این است که یکی از این دو إناء نجس است و دیگری نجس نیست، برفرض تیقّن به نجاست أحد الإنائین آیا موضوع علم اجمالی ما ازبین می‌رود؟! نه ازبین نمی‌رود چون باز موضوع هست أحد الإنائین نَجسٌ و الأخرُ مشکوک، باز به حال خودش باقی است.

تلمیذ: ...

استاد: ببینید اگر علم تفصیلی ما متقدم بر علم اجمالی بود یعنی اول علم تفصیلی داریم که این إناء نجس است اصلاً کاری به این نداریم بعد از یک ساعت علم اجمالی پیدا می‌کنیم که أحدهما نجس است، این اشکال دارد یا ندارد؟

تلمیذ: ندارد.

استاد: تمام شد.

استاد: ما همین را می‌گوییم؛ منحل نمی‌شود فرض کنید وقتی که علم اجمالی داریم که این الآن نجس است بعد یک بچه می‌آید بول می‌کند و نمی‌دانیم در این إناء بول کرده است یا در آن إناء بول کرده است، الآن یک علم اجمالی جدید متولّد می‌شود، چرا علم اجمالی متولّد می‌شود؟! چون موضوع جدید دارد، موضوعش أحدهما است خب أحدهما صادق است. چه فرق می‌کند که علم اجمالی سابق باشد و علم تفصیلی متأخر باشد یا علم تفصیلی سابق باشد علم اجمالی متأخر باشد؟!