جلسه ۲۹۲

بنابراين اين علم اجمالي كه منشأ و علت براي احتراز است ما بايد ببینيم منشأ و سبب و علت براي اين علم اجمالي چيست؟! اين عبارت است از وجود خارجي اطراف مشتبه النجاسه، اين منشأ براي علم اجمالي است يعني چون در خارج إنائین بالفعل إنائین مشتبهین أحدهما المترددین بین النِّجاسة و الطَّهارة وجود دارند، براي ما اين وجود خارجي إنائين موجب علم اجمالي مي‌شود؛ يعني چون علم مكلف تعلق گرفته به اينكه أحدهما نجس است بنابراين علم اجمالي بأحدهما به‌عنوان إنَّ أحدهما نجسٌ موجب تنجّز تكليف است که از اينجا اجتناب پيدا بكند، حالا اگر أحد الإنائين بالفعل در اينجا از دايرۀ تكليف اصلاً خارج شد و يكي از اين دو إناء در اينجا روی زمين ريخته شد، ديگر در اينجا اصلاً مائي نيست تااينكه در اينجا تكليف به او تعلق بگيرد، علم اجمالي در اينجا نيست تااينكه اين علم اجمالي منجِّز تكليف باشد، علم اجمالي تعلق گرفته است که إنَّ هذا الماء الذی تَحت الأرض أو هذا الماء الذی فی الإناء، أحدهما متنجّس خب بله أحدهما متنجّس. مثل اينكه بنده شك دارم به اينكه اين ماء نجس است يا يك مائي كه در مشهد در فلان قهوه‌خانه یا در فلان رستوران نجس است، اين در دايرۀ تكليف مكلف قرار ندارد! يك علم اجمالي داريم بر اينكه مائي كه تبديل به بخار و دخان شده است و اصلاً ‌وجود ندارد، يا آن نجس است [یا ماء در این إنا] خب وجوب احتراز چطور تعلق مي‌گيرد به مائي كه تبديل به بخار شده است؟! تعلق مي‌گيرد؟! خدا مي‌گويد که بايد از آن مائي كه تبديل به بخار شده است و الآن هم هوا رفته است احتراز كنيد؟!

اين مائي كه الآن تبديل به بخار شده است تكليف به آن تعلق نمي‌گيرد، تكليف به اين ماء لغو است يعني در اينجا از باب عدم تعلق تكليف، نه از باب احتراز از اين ماء اين علم اجمالي منحل مي‌شود بلکه از باب عدم وصول به آن موردين مشتبهين در اينجا علم اجمالي ما منحل مي‌شود؛ من در اينجا شك دارم كه اين نجس است يا نیست، همين، ديگر چيزي را بنده در مقابل خودم در اينجا ندارم تا بين اين إناء و اين إناء مقايسه كنم و اين مقايسه موجب انعقاد علم اجمالي بشود. يك طرف قضيه بخار شد و به هوا رفت و تمام شد، وقتي هوا رفت بنده پس علم اجمالي به چه چیزي دارم؟! به روغني كه بخار شده است؟! به مائي كه تبديل به بخار شده است؟! من ديگر علم اجمالي ندارم.