جلسه ۳۲۲

باز در اینجا شیخ اعتراض کرده است بر اینکه ثمره ظاهر نمی‌شود زیرا بر وضوی حائض و وضوی جُنب هیچ اثری مترتب نمی‌شود که انسان بخواهد بگیرد، چون باز با وجود وضو، مسّ مَصحف و صلاة و دخول مسجد و امثال‌ذلک بر او حرام است. و اما وضو بر وضو هم که دیگر ثمره‌ای بر آن مترتب نیست. از اول طهارت داشته است حالا بیاید یک وضو هم بعد بگیرد این دیگر چه ثمره‌ای بر آن مترتب است که حالا رجائاً بخواهد این را وضو را بگیرد یا غیر رجائاً بخواهد بگیرد؟! در هر دو صورت او طهارت داشته است و این وضو روی وضو آمده است.¹

البته در اینجا مرحوم آقای خوئی جواب می‌دهند و می‌فرمایند که اشکال ندارد، به‌جهت اینکه مسئلۀ وضو فقط صرف رفع حدث که نیست بلکه تخفیف آن حدث است؛ در حائض و در جُنب آن حدث به یک حد اعلائی است، وضویی که می‌گیرد آن حدث را تخفیف می‌دهد، نه‌اینکه بالکل رفع آن حدث را می‌کند. پس وضو گرفتن اشکالی در این مورد ندارد، چون داریم که «أنَّ الوُضوءَ على الوُضوءِ نورٌ على نور.» روایت هم داریم ظاهراً روایتش هم خوب هم هست که وقتی مدتی از وضو می‌گذرد مثلاً چند ساعتی از وضو گذشته است، می‌گویند که تجدید وضو نورٌ علی نور این به‌خاطر مدت زمان است اما نه‌اینکه پنج دقیقه به پنج دقیقه وضو بگیرد و بگوید که نورٌ علی نور! نه این‌طور نیست.

فقط یک جا آقایان می‌گویند که ممکن است ثمره نزاع باشد و آن در فتوای فقیه به استحباب است یعنی اگر قائل به استحباب فعلی بشویم فقیه می‌تواند فتوا بدهد هذا أمرٌ مستحبٌ اما اگر قائل به ارشاد به حکم عقل بشویم دیگر فقیه نمی‌تواند فتوا بدهد هذا أمرٌ مستحبٌ ثمرۀ نزاع در این دو مبنا فقط همین است. خیال نکنید که حکم ارشادی و استحبابی فقط همین شد که فقیه فتوا می‌دهد که این مستحب است یا فتوا نمی‌دهد!