جلسه ۳۲۵

تلمیذ: ...

استاد: منظورم این نبود که این روایات «مَن بَلَغ» فقط اختصاص به اینها دارد. حتی روایات مقطوع‌الصدور را هم می‌گیرد، یک وقت اشتباه نشود! منتها نسبت به روایات غیر مقطوع الصدور دلیلش این است، یعنی این حجت عقلائیه در اینجا وجود دارد، من منظورم این بود.

تلمیذ: در حقیقت اعتماد به خود متن می‌شود نه به راوی.

استاد: بله، به مفهوم؛ یعنی به مروری نه به راوی.

تلمیذ: موثوق بها است چون این را هم که قبول داریم بعضی وقت‌ها این عقیده را هم ما نداریم.

استاد: البته ببینید یک وقتی معنای موثوق را به‌عنوان دلیل محکم قرار می‌دهیم نه، در این موارد به‌عنوان دلیل محکم نیست مثلاً یک روایت روایتی است که أبی‌بصیر نقل می‌کند و ما هم قطعی هستیم و به‌عنوان دلیل می‌آوریم. ادلّۀ تسامح یک‌قدری از این شُل‌تر و پایین‌تر را می‌خواهد بگوید؛ می‌گوید که قطعِ قطعی نیست ولی بالأخره احتمال کذبش خیلی ضعیف است. مثلاً اگر در روایت غیر عایشه ما نداشتیم که زیارت امام رضا علیه‌السّلام هفتاد حج و فلان است آیا شما بینکم و بین الله حرف عایشه بااینکه آدم معاند است و از همه ظلمش به اهل‌بیت بیشتر است عمل نمی‌کردید؟! وقتی که کیفیت بیان عایشه نقل می‌شود آیا شما به این عمل می‌کنید یا نمی‌کنید؟! می‌کنید. آیا این کلام به آن قدرت و إحکام روایتی است که از سلمان نقل می‌کنید؟! نیست. برای این تفاوت این روایات «مَن بَلَغ» را در اینجا آورد.

تلمیذ: این از کجا پیدا می‌شود؟! چطور ما در اینجا این احتمال را می‌دهیم؟!

استاد: به‌خاطر اینکه راوی عایشه است.

تلمیذ: نه، ضعفش را عرض نمی‌کنم، اما احتمال قوتّش از کجا آمد؟ آن به‌خاطر یک سری اعتقاداتی است که قبلاً داشتیم.

استاد: خب بله! عیب ندارد. بله! فرق نمی‌کند

تلمیذ: مثلاً در اینجا اعتماد به متن روایت شده ...

استاد: ببینید ما می‌بینیم چون با سایر ادلّه منافاتی ندارد قبول می‌کنیم؛ ولی مقدار قبول چقدر است؟! یعنی صددرصد می‌گوییم که آقا مسئله همین است؟! عایشه گفته لعلّ اینکه در تعداد [ثواب] اشتباه کرده است.