جلسه ۳۶۶

بله! یک وقتی حالا مسئلۀ فتنه و فساد در اصل شرع است شاید بگوییم که وظیفۀ امام در زمان غیبت ـ آن‌هم آن‌طوری‌که خودشان فرمودند: «إنّا غَیرُ مُهمَلینَ لِمُراعاتِكُم و لا ناسینَ لِذِكرِكُم»¹ ـ حفظ و رعایت آن خطراتی است که از نقطه‌نظر تکامل روحی و تکامل نفسی برای افراد پیش می‌آید و امام علیه‌السّلام باید جلوی این خطرات را بگیرد و این کار را هم خواهد کرد یعنی لازمۀ ولایت این مسئله است. اما اینکه مکلف بیاید یک فعل خارجی را خلاف انجام بدهد این‌هم وظیفۀ امام است که جلوی او را بگیرد، این‌هم ناشی از یک جمود فکری است که متأسفانه آقایان گرفتار این قضیه شده‌اند و تصورشان بر این است که همۀ دین در همین چندتا عمل خارجی ظاهری خلاصه شده است که حالا فرض کنید این وضویی که گرفته می‌شود این ذنق را تا لب گوش شامل می‌شود یا نمی‌شود! اگر بشود و کسی نکند دین ازبین رفته است! نه! این دین بر سر جای خود هست! یااینکه در مسح سه انگشت باید باشد یا چهار انگشت باشد، تمام دین منحصر شده است در مسح در سه انگشت یا در چهار انگشت! یا در استنجاء با ثلاثة احجر یااینکه با حجَر واحد در سه مرتبه!

آمدند برای امام علیه‌السّلام تکلیف تعیین کردند که باید مکلفین را در مقام فعل و عمل خارجی از خلاف بازدارد! این حرف‌ها چیست؟! امام مردم را سوق به حکم ظاهر می‌دهد؛ حکم ظاهر هرچه هست و فقیه به آن رسید کافی است نیاز به چیز دیگر ندارد. تمام اخلاص، صفا، تهذیب و اینها را همه کنار گذاشته‌اند و گفته‌اند که فقط امام مکلف است بیاید در مقام خارجی فعل مکلف را تصحیح کند. نه‌خیر یک هم‌چنین وظیفه‌ای امام ندارد. با استقراء هم خلاف این مسئله ثابت می‌شود.

بنابراین دلیل پنجمی که مرحوم آخوند در اینجا می‌آورند می‌گویند که حکم به اباحۀ شرعیه است به مقتضای ادله، و توقف از حکم است واقعاً.² تا اینجا مرحوم آخوند این را ذکر می‌کند.