جلسه ۳۶۶

وقتی دو روایت در مقابل هم در مقام تحقق هستند، مثلاً سواءٌ بلغ أو أخبر عنها أبی‌بصیر أو لم یخبر همین که أبی‌بصیر روایت حرمت صلاة جمعه را در ذهن خود قرار داده است حتی نگوید و محمد بن مسلم روایت وجوب صلاة جمعه را در ذهنش قرار داده است ولو اینکه نگوید، همین دوتا روایت مخالف در ذهن، همدیگر را دفع می‌کنند. بعد از اینکه بیان می‌شوند دیگر فایده ندارد و نتیجه‌ای ندارد. پس این مشکل، مشکل مولویت است.

پس وقتی که هردو همدیگر را دفع کردند، این علم اجمالی می‌شود بر اینکه أحدهما صادر شده است لا کلیهما. بنابراین در علم اجمالی نمی‌توانیم حکم به برائت بکنیم و نه‌اینکه می‌توانیم أحدهما را به‌عنوان حکم تکلیفی، وجوب اخذ کنیم. نظر مرحوم آقا و آقای خوئی این بود که به‌عنوان حکم تکلیفی، وجوب اخذ کنیم. یعنی وقتی که می‌خواهیم نماز جمعه را انجام بدهیم حکم به وجوب بکنیم و وقتی نمی‌خواهیم نماز جمعه را انجام بدهیم حکم به حرمت کنیم. این صحیح نیست بلکه اصلاً به‌طورکلی حکم به حرمت و وجوب از صفحه حذف می‌شوند پس حکم به چه می‌توانیم بکنیم؟ توقف! توقف بدونِ حکمِ به برائت شرعی، ظاهراً، چون علم اجمالی به حال خودش باقی است إما واجبٌ و إما حرامٌ و مباح در اینجا نداریم.

پس این تصادم در دوران امر بین محذورین و تشبیه آن به مورد خبرین که در مورد دوتا خبر هست، اشکال ندارد. اما در مورد خبرین هم ما این حرف را می‌زنیم که در مورد خبرین، تخییر تخییر استمراری است بدون اخذ به أحدهما تعییناً، بنابراین در این مورد نظر مرحوم شیخ [صحیح] است نه نظر مرحوم آخوند که حکم به توقف و برائت شرعیه کرده‌اند!

تلمیذ: بالأخره لیلی زن بود یا مرد آقا؟!

تلمیذ: توقف بر برائت شرعیه می‌دانید یعنی چه؟! یعنی بالأخره در حکم خارجی می‌گویید که معصوم نیستیم پس چه گُهی باید بخوریم؟!