جلسه ۳۶۸

شما چطور می‌خواهید در دوران امر بین محذورین که یکی می‌گوید صلات جمعه را بخوان و یکی می‌گوید که صلات جمعه حرام است [تشخیص بدهید]؟! در اینجا گیر می‌کنیم. یک روایت می‌گوید که صلات جمعه واجب است و روایت دیگر می‌گوید که صلات جمعه حرام است حتی نمی‌گوید که لا تصلّ، اصلاً می‌گوید حرام است یا اصلاً ما در یک روایتی بین تحدید و صلات جمعه شک داریم چطور در اینجا قصد قربت از شما متمشی می‌شود؟! اگر به این عنوان است که این فعل مورد رضای شارع است، تشریع و بدعت است، و اگر به این عنوان که شاید مورد رضای شارع باشد، این قصد قربت نیست و دیگر قصد قربت نمی‌آید و در همه همین‌طور است. انسان در همۀ افعال به نیّت اینکه مورد رضای خدا باشد انجام می‌دهد. در توصلیات هم همین‌طور است و فرق آن با توصلیات در اینجا معنا ندارد لعلَّ هَذا فی الواقع هو حکم ‌الله لعل که برای انسان قصد قربت نمی‌آورد.

بنابراین آن قصد قربتی که منظور آقایان است و یکی از دو جزء مأمورٌ بها است ...؛ جزء اول نفس الفعل و جزء دوم قصد تقرب جزمی و الزامی است نه قصد تقربی که لو کان هذا هو حکم الله أنا أمتثل در مقابل أمتثل و أفعل هکذا اینکه قصد قربت نیست. در همۀ توصلیات هم همین‌طور است و در غیر هم همین‌طور است، در همه همین‌طور است؛ در عبادات و در معاملات به خصوص در نکاح لَو کان هَذا موافقاً لِرضَی الله أنا أفعل هکذا! پس خیلی آدم باید ثواب ببرد! درحالی‌که تشریع محرّم هم نیست بلکه محلَل است! اما در مقام قصد قربت نیست. پس این اشکال دوم اشدّ از اشکال اول است بر این قضیه که قصد قربت در مانحن‌فیه در دوران امر محذورین اصلاً متمشی نیست، چه ما قائل باشیم که هذا بیانٌ أو لا. اصلاً کار نداریم. لو فُرِض که در مانحن‌فیه بیان هم هست، قصد قربت به ‌عنوان مولویت تشریع و محرّم است، این‌هم مطلب دوم بود.