جلسه ۳۷۸

اما اگر در یک مورد مولا مطلب را به واسطه بگوید و واسطه هم واسطۀ واحد است و آن واسطه در بیان آن روایت نتواند مفاد آن روایت را برساند یعنی واسطه که می‌خواهد این را بیان بکند و بگوید که صلاة ظهر واجب است یا صلاة جمعه، عبارتش طوری است که انسان متوجه نمی‌شود که بالأخره نماز ظهر واجب است یا نماز جمعه، عبارت مغلق باشد و یااینکه موضوع را خوب روشن نکرده و بیان نکرده باشد که فرض کنید مقصود امام علیه‌السّلام از غناء چه غنائی است؟! مسئله را روشن بیان نکرده است و یااینکه فرض کنید امام علیه‌السّلام از مسافت چه مقداری را قصد کرده‌اند؟! آیا حدّ ترخّص را داخل در مسافت قرار داده‌اند یا حدّ ترخّص خارج از مسافت است و باید تمام بخواند؟! این را راوی نتوانسته در روایت بیان کند.

یااینکه من‌باب‌مثال انسان در خدمت امام نشسته است ـ خیلی اتفاق می‌افتد ـ حالا در بعضی موارد راوی سؤال می‌کند اما اگر برای راوی کاری پیش آمد و سؤال نکرد مثلاً شخصی خدمت امام صادق یا موسی بن جعفر علیهما‌السّلام آمده است و یک حکمی را پرسیده است و حضرت هم جوابی دادند. شخص دیگر آمده همان سؤال را پرسیده است و حضرت جواب مخالف داده‌اند. این‌ شخص هم موقعیت برایش پیش نیامده است تا سؤال کند که بالأخره این حرفتان را بگیریم یا آن حرفتان را بگیریم؟! اتفاق افتاده است! امام علیه‌السّلام فرمودند که اگر این‌طور کنیم پس حقن دماء کی حاصل می‌شود؟!¹ حالا این بلند شود در همین فاصله بدون اینکه از امام سؤال کند از خانه بیرون آمده است و همین شخص برای یک عده نقل کرده است که من خدمت امام بودم و این‌طور شد. این می‌شود [شبهه] از طرف خود امام یعنی در اینجا شبهه از طرف خود شارع است و اصلاً به راوی کاری ندارد منتها راوی می‌بایست در اینجا سؤال کند که کدام یک از این دو [صحیح است]؟!