جلسه ۳۸۳

تلمیذ: روایت ناظر نیست؟

استاد: حالا باید ببینید ناظر به چیست.

تلمیذ: کُل ُّشَیء لک ...

استاد: هذا شیءٌ دیگر! همۀ اینها شیءٌ دیگر! شیء به عالم خیالات که نمی‌گویند، شیء به اشیاء خارجی می‌گویند، قطیع غنم هذا شیءٌ، إنائین مشتبهین هذا شیءٌ! شیء یک معنائی است که به همه اطلاق می‌شود. حالا راجع به آن فکر کنید ببینید به کجا می‌رسید.

ببینید از بافتنی‌های اصولیین یک محصّلی درمی‌آید! بیخود نیست که مرحوم آقا¹ ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ می‌گویند که برو فقه بگو! گرچه خب اینها هم لازم است نه‌اینکه حالا لازم نیست. بالأخره علیٰ‌کلّ‌حال اینها هم مسائلی است. إن‌شاء‌الله اگر خدا توفیق بدهد ما دیگر در این یک ماه این بحث علم اجمالی را تمام کنیم دیگر لولا البداء إن‌شاء‌الله موارد اتیان و موارد عدم اتیان مشخص می‌شود که در کدام مورد شارع بنای بر مسامحه دارد و در کجا بنای بر مسامحه ندارد.

تلمیذ: ...

استاد: مرحوم آقا هم نظرشان همین بود، می‌گفتند که این حرف‌های فقهاء را قبول ندارند که عرف متأهل برای تشخیص مصداق است و به مجتهد ارتباط ندارد، امکان ندارد یعنی مجتهد با کیفیت استخراج حکم و علم به حکم می‌تواند تشخیص کیفیت مصداق را بدهد که این کیفیت مصداق به چه نحو است.

من‌باب‌مثال وضو با ماء مالحه باطل است اما صحبت در این است که این ماء مالح و مقدار مضاف در چه حدی است؟! خب این از روایات و این حرف‌ها باید استفاده بشود والاّ شخص که نمی‌داند. شما یک مقدار کم هم ملح در این بریزید مالح می‌شود اما به اینکه مالح نمی‌گویند، مالح جدی منظور است یعنی واقعاً شور باشد و اصلاً از تحت عنوان مائیت خارج بشود، به این ماء مالح می‌گویند.

تلمیذ: مرحوم علامه نظرشان بر این بود که خود مجتهد هم از عرف هست.

استاد: بله مجتهد عرف است ولی عرفی است که حکم در دستش هست نه‌اینکه حکم دستش نیست، خیلی فرق می‌کند.