جلسه ۳۸۶

تعریف شبهۀ بدوی

شبهۀ بدوی به همان شبهه‌ای می‌گویند که همان شبهه اولاًبلااول هیچ علم اجمالی بر آن مترتب نشده باشد. همین الآن شما یک آب در اینجا مشاهده می‌کنید آیا احتمال نمی‌دهید که این متنجّس باشد؟! احتمال است دیگر! آدم هزارتا احتمال می‌دهد مثلاً مهمان آمده در منزل و دستش نجس بوده حالا به شیر آب خورده یا گربه از دستشوئی رد شده آمده و ... هزارتا چیز داریم. این را شبهۀ بدوی می‌گویند. اصلاً در مورد بعضی از شبهات بدوی داریم که اصالت حلّ در آنجا جاری نمی‌شود، اصلاً عُقلا جاری نمی‌کنند.

تلمیذ: اصلاً شک نمی‌کنند.

استاد: شک هست ولی به شک توجه نمی‌کنند، معنا این است. وقتی که شما در بیابان رفتید می‌خواهید نماز بخوانید شاید قبل از شما کلاغ آمده در اینجا فضله کرده و اینجا متنجّس است یا حیوانات بیابان آمدند در اینجا ادرار کردند و رفتند، فرض کنید سگ آمده ادرار کرده، شیر آمده ادرار کرده ولی چرا اصلاً شما توجه نمی‌کنید؟! چون این‌قدر این احتمال بعید است که عُقلا این احتمال را اصلاً توجه نمی‌کنند تااینکه بخواهند اصل جاری کنند.

بله، در یک مورد هست که احتمال، احتمال جدّی است. بچه آمده شما نگاه می‌کنید و می‌بینید که خودش را تر کرده است و حالا این بچه یعنی همین بچه که شلوارش خیس است با این ظرف آب دارد غذا می‌خورد، اینکه آب رودخانه نیست، آب یک نهر دیگر است! درحالی‌که یقین هم ندارید، این شبهه شبهۀ جدّی می‌شود شبهۀ جدّی بدویّه است.

اینجا¹ روایت حلّ می‌آید و روایات طهارت می‌آید، «کُلُّ شَیءٍ لک طاهر» پس اینکه این افراد آمدند استثناء زدند و گفتند موارد روایات حلّ مربوط به شبهات بدویّه است یا مربوط به شبهات غیر محصوره است، این از محطّ نزول روایات خارج است.

اللهم صل علی محمد و آل محمد