جلسه ۳۹۱

ایرادی که بر این مسئله می‌شود این است که در اینجا اشتباهی برای مرحوم شیخ رخ داده است. اشتباه بین شرط وجوب و شرط واجب است! یک شرط وجوب داریم و یک شرط واجب داریم! شرط وجوب قبل از تحقق زمان اتیان به واجب می‌آید مانند حج و استطاعت؛ استطاعت، شرط وجوب برای حج است. استطاعت در اشهر حُرم بعد از شهر رمضان شرط برای وجوب است. آن وجوب چه وقتی تحقق پیدا می‌کند که واجب باشد؟! در ذی‌ الحجه در وقت خودش تحقق پیدا می‌کند.

پس یک شرط وجوب و یک شرط واجب داریم، شرط وجوب عبارت از زمانی است که حکم تعلق می‌گیرد اما یک وقت متعلق حکم فعلی است و در زمان حال است، یک وقت متعلق حکم در زمان آینده و زمان مستقبل است. مثل اینکه الآن مولا می‌گوید که أکرم زیداً لیلة الجمعة، کی می‌گوید؟ چهارشنبه می‌گوید. الآن شرط وجوب برای آن اکرام زید عبارت از همان استطاعت است؛ استطاعت این عبد و امکانات این عبد که بتواند اکرام کند. اینها همه شرط وجوب است و شرط واجب آن حلول وقت است؛ حلول وقت لیلة الجمعه است. این غیر از این است که مولا بگوید که من تو را روز چهارشنبه امر خواهم کرد که زید را لیلة الجمعه اکرام بکنی. اینجا که وجوبی تعلق نگرفته! مولا می‌گوید که من فردا به تو امر خواهم گفت که زید را لیلة الجمعه اکرام کنی، هنوز تکلیف نیامده است.

پس فرق است بین اینکه تکلیف تعلق به امر واجبی گرفته است ولی شرط برای واجب متأخر است. مانحن‌فیه همین‌طور است؛ وقتی که امر به ﴿فَٱعۡتَزِلُواْ ٱلنِّسَآءَ فِي ٱلۡمَحِيضِ﴾ تعلق می‌گیرد این از همین الآن تعلق گرفته است، کسی که عیال دارد و این عیالی که الآن هست و درمقابلش نشسته یا ایستاده است الآن حکم ﴿فَٱعۡتَزِلُواْ ٱلنِّسَآءَ فِي ٱلۡمَحِيضِ﴾ شامل می‌شود. گرچه او الآن در طُهر است، ﴿فَٱعۡتَزِلُواْ ٱلنِّسَآءَ فِي ٱلۡمَحِيضِ﴾ یعنی نه‌اینکه وقتی که حیض بیاید سه روز هم از حیض بگذرد تازه حکم ﴿فَٱعۡتَزِلُواْ ٱلنِّسَآءَ فِي ٱلۡمَحِيضِ﴾ بیاید! آن دیگر مسئله طور دیگری شده است! نه! ﴿فَٱعۡتَزِلُواْ ٱلنِّسَآءَ فِي ٱلۡمَحِيضِ﴾ تعلق به قابلیت محل می‌گیرد در غیر از وقت ابتلاء، الآن محل، محل قابل برای حیض است و وقتی که محل، قابل برای حیض است، در غیر وقت ابتلاء این حکم آمد و زمان واجب آن وقتی است که ابتلاء پیدا بکند. پس این مسئلۀ حیض هم داخل در علم اجمالی خواهد بود و هر حکمی که مربوط به علم اجمالی است به این ‌هم تعلق خواهد گرفت.