جلسه ۳۹۲

تلمیذ: اینکه در اینجا یکی از دوتا را اختیار می‌کند بنا بر اضطرار اختیار می‌کند یا بنا بر اصالة الطهاره؟!

استاد: اصالة الطهاره جاری نمی‌شود، اختیار است. اصلاً آن متنجّس باشد شارع می‌گوید که بخور! اصالة الطهاره نداریم این اضطرار است.

تلمیذ: چند جلسۀ قبل که خدمتتان بودیم فرمودید که نسبت به یکی از اینها اصالة الطهاره جاری می‌کنیم باز جداگانه نسبت به یکی از اینها هم اصالة الطهاره جاری می‌کنیم یعنی هر کدامشان مستقلاً شک بدوی...

استاد: این درصورتی است ‌که نسبت به دوتا مکلف باشد؛ یک مکلف این را اتیان بکند، یک مکلف هم آن را اتیان بکند.

تلمیذ: بحث هنوز تمام نشده است؟

استاد: نه‌خیر.

تلمیذ: درصورتی‌که حکم اضطرار ظاهر بشود ما یقین پیدا نمی‌کنیم بلکه شک هست. حالا شک در صورت معیّن به شک بدوی برمی‌گردد و در صورت غیر معیّن به همان علم اجمالی برمی‌گردد.

استاد: نه، درصورت اضطرار به معیّن یا غیر معیّن؟! در غیر معیّن ما می‌گوییم شک باقی است. ولی در صورت اضطرار...

تلمیذ: در اینجا دوتا شک هست.

استاد: ببینید ما در صورت اضطرار اگر شارع به معیّن امر کند، می‌گوییم که شارع گفته که این ‌را بخور، اصلاً نجس است بالاتر از این داریم؟! اصلاً این متنجّس است، ما هم داریم خون را در آن می‌بینیم، شارع می‌گوید که این را بخور، وقتی شما می‌خورید، دیگر نسبت به آن اصل برائت جاری می‌کنید؛ شارع امر مشخص و تفصیلی به واحد کرده پس این از دائرۀ علم اجمالی خارج شد. نسبت به بقیه شک بدوی و اصالة الطهاره جاری می‌شود.

حالا اگر غیر معیّن باشد شارع که نگفته است تنها این را بخور بلکه گفته است می‌توانی آن را بخوری، نمی‌گوید که آن را بخور، می‌گوید که می‌توانی این را بخوری، پس این شک بین این و یا آن باقی است و وقتی شک باقی است علم اجمالی هم باقی است. حالا یکی از اینها را از اطراف علم اجمالی به حکم اضطرار می‌توانید خارج کنید. چرا مقتضای علم اجمالی ازبین برود؟! چرا بین هردو جمع نکنیم؟! بین هردو جمع می‌کنیم؛ بین حکم شارع به اضطرار جمع می‌کنیم و بین مقتضای علم اجمالی جمع می‌کنیم. این کلام مرحوم شیخ است.