جلسه ۳۹۸

مسئلۀ مهمّ مغفول از دیدگاه اجتهاد امروز

شارع نگفته که درصورت خمر معیّن حرمت مترتب است بلکه گفته که حرمت مترتب بر خمر است وجوداً عیناً فی الخارج حالا این عیناً فی الخارج یا مشخص و متعیّن است یا مردد بین إنائین است یا ثلاثة أوانی است که دیگر در اختیار من نیست ولی از آن‌طرف حکم اضطرار از ناحیۀ شارع آمده است و احکام شارع مانند سلسله در مقام انشاء و در مقام فعلیت باهم باید سنجیده بشوند و باهم باید ارزیابی بشوند و باهم باید لحاظ بشوند و واقعاً این یک مسئلۀ عجیبی است که اجتهاد امروز از این نکته غفلت دارد؛ مجتهد باید در مقام فتوا همۀ احکام شرع را در کنار هم باید قرار بدهد یعنی اگر یک حکمی در یک موضوعی آمده است من‌باب‌مثال حکم جواز طلاق یا حکم به مهرالمثل یا حکم مربوط به قصاص و دیات و امثال‌ذلک در یک جا آمده است، این حکم در چه زمینه‌ای و در چه وضعیتی قرار داده شده است. به خصوص در باب مسائل ارتداد این قضیه خیلی مسئله‌ای مهمی است که حکمی که بر ارتداد یک شخص می‌شود در چه زمینه‌ای این حکم منجّز است؟! آیا به صرف اینکه کسی یک حرفی بزند حکم به ارتدادش می‌شود؟! یا به صرف اینکه شخصی یک زنی را طلاق بدهد حکم به وجوب مهر بر او تعلق می‌گیرد؟! یااینکه در باب مهرالمثل به صرف یک عقد یا دخول مهرالمثل به او تعلق می‌گیرد؟! یااینکه نه، زمینه و شرائط این احکام در وضعیت عائلی و در وضعیت اجتماعی به‌نحوی باید همه به یک کیفیت و به یک طریق باشند تااینکه احکام بتواند در موقعیت خودش قرار بگیرد والاّ اگر در یک اجتماعی افراد از بسیاری از مسائل نتوانند آن حکم واقعی را انجام بدهند، این مسئله در کیفیت استخراج حکم نسبت به سایر افراد دخالت مستقیم دارد، قطعاً دخالت مستقیم دارد.