جلسه ۳۹۹

تلمیذ: ببخشید در مطلب علم اجمالی ما بیان می‌کنیم که حکم وقتی تعلق می‌گیرد که موضوع در خارج احراز بشود یعنی در جایی حکم می‌آید که موضوع باشد و موضوع را به احراز موضوع می‌گیریم، حالا اگر موضوع از بین برود احراز شده است؟

استاد: احراز شده است.

تلمیذ: حالا اگر یک طرف یک موضوع ما منحل بشود یکی از اطراف مفقود می‌شود و موضوع برای علم اجمالی ما یک موضوع فرضی می‌شود، لازمۀ آن این است که حکم بر یک موضوع فرضی تعلق بگیرد یعنی هیچ‌ کسی قائل به این نیست که حکم به یک موضوع فرضی بدهد.

استاد: ببینید بحثی که ما همیشه این را داشتیم این است که هیچ‌وقت شما به بیان دیگران و کیفیت نظر دیگران نگاه نکنید؛ اینکه کسی به این مسئله قائل نیست، مثلاً چه کسی قائل نیست؟! آقایان قائل نیستند؟!

تلمیذ: نه کاری به این آقایان نداریم.

استاد: شما صحبت را به اصل قضیه برگردانید.

تلمیذ: ما این کبریٰ را داریم ...، می‌خواهم بپرسم که شما این را قبول دارید که موضوع بر موضوع در خارج و موضوع محقَق تعلق می‌گیرد؟

استاد: من الآن یک مثال خیلی روشن و دو دوتا چهارتا برای شما بزنم تا بعد سراغ استدلال آن برویم. شما دوتا اناء است و یکی از این دو اناء سم مار است، شما اناء دیگر را می‌خورید یا نه؟! چرا؟ اینکه شبهۀ بدوی است! اما اگر احتمال بدهید این اناء سم مار باشد می‌خورید یعنی یک احتمالی که حساب ندارد؛ یک ماری از قم رد شده است و از یک کاسه آب هم خورده است. چرا؟! این همین است، این به‌خاطر ریشۀ وجدانی است که در ما است و ما هیچ‌وقت نمی‌توانیم آن مفقود را مفقود فرض کنیم چون علم ما به أحد الطرفین تعلق گرفته است و وجود خارجی محقِق اوست و علم را ازبین نبرده است و علم هنوز سر جای خودش هست، حالا این بحث را بعد بیان می‌کنیم. اشکالی که بر مرحوم آخوند وارد است ...