جلسه ۴۰۰

تلمیذ: عنوان اضطرار در اینجا صدق می‌کند؟

استاد: بله!

تلیمذ: وقتی ظن داریم یک مایع خمر است و مایع دیگری هم باشد که مایع باشد، وقتی احتمال خمریت نمی‌دهیم اینجا باز هم اضطرار است؟

استاد: باز هم اضطرار است به‌جهت اینکه مورد موردی شده که یک قسمت مورد از تحت تکلیف مکلف خارج است؛ یعنی مورد قابلیت برای جهت اضطرار به کِلا الطرفین را دارد. چون بحث، بحث اضطرار است یعنی عنوان اضطرار آمده منتها در این عنوان اضطرار چون می‌توان دفع اضطرار را به شُرب حلال کرد بنابراین نمی‌تواند شرب حرام بکند ولی اضطرار به حال خودش باقی است؛ مورد، متعلَّق اضطرار است فلذا اگر در همان موقع که می‌خواهد حلال را شرب بکند منتفی می‌شود اضطرار می‌گوید که این را بخور! چون مورد، متعلَّق برای اضطرار شده است محلّ محل اضطرار است ولی وقتی دفع اضطرار را می‌شود به شُرب حلال کرد چرا شرب به حرام بکنید؟!

این اشکالی است بر مرحوم آخوند و بر سایر افراد از محشّین که قائل به جواز اقتحام بعد از اضطرار در أحد اطراف هستند و هیچ مفرّی از این اشکال نیست. البته راجع به این قضیه ما مطلب را بعداً می‌گوییم. حالا در اینکه موارد باهم چه فرقی می‌کنند را در آخر تنبیهات بحث برائت می‌گوییم.

اللهم صل علی محمد و آل محمد