جلسه ۴۱۱

تلمیذ: قرینه نبوده است.

استاد: اجازه بفرمایید! الآن تا الآن، الآن اضطرار به این ندارم و این خمر هم جلوی بنده است، أحد الإنائین خمرٌ إمّا هذا و إمّا هذا الآن هم مضطر نیستم آیا الآن همین خمری که اضطرار به آن تعلق نگرفته است، به کشف و کشک و اینها کاری ندارم، الآن فی زمانِنا هذا، هذا حرامٌ أو لا؟! حرام! این حرمت استمرار می‌کند تا وقتی که در را روی بنده قفل می‌کنند ـ تا حالا هم‌چنین موردی پیش نیامده است حالا ممکن است پیش بیاید ـ امشب را تحمل می‌کنم و فردا را هم تحمل می‌کنم و دائماً بر تشنگی غلبه می‌کنم تا وقتی که یک روز دو روز محبوس می‌شوم و روز سوم دیگر مشرف بر هلاکت می‌شوم و حالا که مشرف بر هلاکت شدم، اضطرار بر أحدهما می‌آید و نمی‌دانم هذا خمرٌ أو هذا؟ حالا باید أحدهما تناول بشود. سه روز تا حالا حرام بود و الآن تبدیل به حلال شد نه‌اینکه کشف می‌کنیم! کدام کشف؟! تا حالا حرام بود نمی‌شود بگوییم که تا حالا حرام نبود، اگر قبل از اینکه به مرحله اضطرار برسم بخورم یُعَدُّ عاصیاً، خدا پدرم را درمی‌آورد و عقاب دارد. می‌گوید که هنوز به مرحلۀ اضطرار نرسیدی، الآن که به مرتبۀ اضطرار رسید حکم جدید آمد و اضطرار بر حکم قبلی حکومت کرد و به‌عنوان مزاحم اهم او را کنار زد؛ یعنی مصلحت ملزمۀ اهم آمد و مصلحت ملزمۀ غیر اهم را کنار زد و او به‌جای آن نشست و حالا یُعدُ حلالاً.

پس حکم حلالاً تا حالا شامل حال بوده نه‌اینکه نبوده است پس چطور مرحوم آخوند می‌گویند که در مقام انشاء، آن انشاء به حرمت خمر معلق بر عدم اضطرار است؟! خب آن انشاء معلق به اضطرار در مقام فعلیت است نه در مقام تنجّز، در مقام تنجّز باقی است. لذا قبل از اینکه به مرتبۀ اضطرار برسد حکم حرمت است قبل از اینکه به مرتبۀ اضطرار برسد میته حرام است و وقتی به اضطرار رسید میته حلال و بلکه واجب می‌شود والاّ تمام اینها قبل از مرتبۀ اضطرار حرام است.