جلسه ۴۱۲

پس هردوی اینها نسبت به علم اجمالی یکسان است و تعارضی که واقع می‌شود در مقام ابتلاء ‌حاصل می‌شود و در مقامی که حالا شما می‌خواهید دست ببرید، حالا که می‌خواهید دست را ببرید به کدام طرف می‌خواهید دست را ببرید؟ به هرکدام که بردید، در آنجا علم اجمالی می‌گوید که ما تسلیم هستیم.

تلمیذ: در آنجا که شارع معیّن کرده است.

استاد: آن را از اول خارج کرده است.

تلمیذ: به محض فعلیت اضطرار، علم اجمالی ما منحل می‌شود. در آنجایی که می‌فرمایید که اگر تعیین نشده باشد مرحلۀ فعلیت اضطرار علم اجمالی را منحل نمی‌کند، ما می‌گوییم که همین‌جا در مرتبۀ اضطرار آن تعیین که می‌خواهد بشود...

استاد: یعنی شما منظورتان این است که آن تعیین فعلی بعدی به‌عنوان شرط متأخر موجب انحلال علم اجمالی می‌شود، خب ما هم همین را گفتیم.

تلمیذ: نه فرق کرد، شما الآن دو مرتبه را لحاظ می‌کنید.

استاد: نه من دارم یکی می‌کنم. دو مرتبه به‌جای خودش درست است ولی من این را می‌گویم که مرحوم کمپانی یک مرتبۀ اضطرار فعلی درست کردند و یک مرتبۀ ابتلاء فعلی، ما این را قبول داریم ولی می‌گوییم که فرق نمی‌کند یعنی دو مرتبه کردن با یک مرتبه کردن تفاوت نمی‌کند، شما که اضطرار را فعلی کردید همان موقع شرط متأخر موجب می‌شود که آن اضطرار فعلی نتواند تأثیری نسبت به آن انحلال داشته باشد و موجب انحلال می‌شود یعنی همان‌طوری که تعیین از اول موجب انحلال است چون مکلف یکی از اینها را بالأخره تعییناً اختیار می‌کند بنابراین هیچ فرقی با تعیین ندارد و وقتی فرق نداشت از همان ابتدای انعقاد اضطرار به‌عنوان شرط متأخر موجب می‌شود که علم اجمالی منحل بشود.

اللهم صل علی محمد و آل محمد