جلسه ۴۱۹

خب مطلب در اینجا به چه کیفیت است؟! مسئله به این کیفیت است که بچه در این یکی از دو إناء خمر قرار می‌دهد و وقتی در یکی از اینها قرار داد، اضطرار به أحدهمای معیّن تعلق گرفته است و این اضطرار هم قبل از علم است. بنابراین این اضطرار همان‌طوری‌که قبلاً عرض شد در عالم انشاء بر أحدهما تعلق گرفته است و صَیَّره حلالاً هذا دواءٌ و محتملُ الخمریة ولکن مِن حیث إنّ الاضطرار تعلق به قبلَ تعلق علم الإجمالی و علم الإجمالی هو المنجَّز و هو الموضوع لِلتکلیف فالاضطرار متعلق به قبلَ علم الإجمالی یُخرجُه مِن أحد الأطراف؛ پس این اضطرار قبل از اینکه علم اجمالی در مقام قبلیت زمانیه بیاید و موضوع برای تکلیف را این علم اجمالی تعیین کند، اضطرار می‌آید این را از یکی از دو طرف خارج می‌کند پس در مقام انشاء واقعاً هذا حلالٌ أو حرامٌ؟ هذا حلالٌ ولو کان حراماً، ولو کان حراماً یُصَیِّرُه حلالاً مثل اینکه یک حرامی یک‌دفعه متبدّل به یک ماهیت دیگر بشود مثل تبدّل ماهیت شیء نجس به دخان یا مثل دُهن متنجسی که تبدیل به دخان بشود.

این تبدّل ماهیت است و یکی از مطهِّرات انقلاب است؛ انقلاب ماهیت است. یا فرض کنید یک شیء نجسی در شوره‌زار تبدیل به ملح بشود یا شیء متنجسی به‌عنوان کود در مزارع و اینها مورد استفاده قرار بگیرد که در تمام اینها مسئلۀ انقلاب موجب مطهریّت است. همان‌طور که این مسئله مِن أصلِهِ می‌آید و متنجس را متبدّل به حلال می‌کند، مسئلۀ اضطرار هم مانند مسئلۀ انقلاب می‌آید آن شیء را از حرمت خارج می‌کند. بنابراین علم اجمالی دیگر دو طرف ندارد. علم اجمالی ما در اینجا یک طرف دارد یعنی علم اجمالی فقط به ‌طرف دیگر تعلق گرفت و طرف دیگر هم محتملُ الحرمة و محتمل النجاسة است بنابراین شبهۀ بدوی در طرف دیگر یُخرجه عن أحد الأطراف و دیگر علم اجمالی در اینجا نمی‌تواند استصحاب بشود.