جلسه ۴۲۴

این مسئله که می‌گوییم را مقرّرین و آقایان به این کیفیت ذکر نکرده‌اند بلکه همه را به یک روال ذکر کرده‌اند. در این موارد مسئلۀ اضطرار و حکم واقعی در اینجا تعلق نمی‌گیرد یعنی نسبت به اینجا جاری نیست؛ حکم واقعی در جاهایی مانند سفر و حضر مانند رکوب و مشی مانند حرب و صلح است چون حرب هم یک موقعیت اضطرار است ولی ما ببینیم شارع برای موقعیت حرب هم آمده این موضوع را درنظر گرفته است و این‌طور نیست که در موقع حرب حکم وجود نداشته باشد و عقل خودش بر طبق ملاک و مناط خودش بیاید جعل صلاة خاصه برای موقع حرب بکند، نه شارع آمده گفته که صلاة مطارده داریم بااینکه خوف یک امر اضطراری است مطارده امر اضطراری است ولی این اضطرار در مانحن‌فیه مورد نظر نیست بلکه اضطراری مورد نظر است که شارع حکم را در آن اضطرار بیان نکرده است و فقط حکم اوّلی را بیان کرده است مثل اکل میته؛ اکل میته حرام است، شرب خمر حرام است، سرقت حرام است حالا شارع نگفته است که اگر مضطر به سرقت شدی ایراد ندارد که این سرقت انجام بگیرد مثلاً اگر یک نفر مشرف بر هلاکت است و انسان هم خودش مال ندارد و به افراد هم مراجعه می‌کند که پول بدهید بیمارستان بروم آنها هم پول نمی‌دهند انسان در اینجا مجاز است که سرقت کند تااینکه یک نفسی را از هلاکت نجات بدهد. یااینکه در مورد خمر شارع نگفته است که اگر مشرف به هلاکت شدی شرب خمر برای تو حلال می‌شود، این را شارع نگفته است بلکه این را عقل می‌گوید. شارع یک حکم کلی می‌گوید که در مورد اضطرار، مسئله رفع تکلیف است و حکم برداشته می‌شود نه‌اینکه وضع می‌شود.

تلمیذ: شارع که موضوع مشخص نمی‌کند در مقام بیان و جعل کلی است و مصداق معیّن نمی‌کند.

معنای ﴿وَ عَلَى الّذينَ يُطيقونَهُ﴾ در آیه