جلسه ۴۳۱

تعلق علم اجمالی به نفس عین خارجی

بنابراین اضطرار حكم خاص به خودش را فی كلِ حالٍ دارد. اگر ماء هم باشد از اباحه ماء را تبدیل به وجوب می‌كند، حرمت هم باشد از حرمت تبدیل به اباحه بلكه تبدیل به وجوب می‌كند. آن مسئله اضطرار به‌جای خودش محفوظ است پس اضطرار هیچ ارتباطی به علم اجمالی ندارد. علم اجمالی متأخّر آیا مورد اضطرار را شامل می‌شود یا نه؟ قطعاً شامل می‌شود و به اضطرار بودنش كاری ندارد بلکه به نفس عین خارجی علم اجمالی تعلق می‌گیرد نه به اضطرار، به اضطرار تعلق نمی‌گیرد بلکه تعلق می‌گیرد بِهذا العین المشخص إمّا هذا و إمّا هذا سواء کان مضطرٌ إلیه أو لا یعنی به نفس عین خارجی علم اجمالی تعلق می‌گیرد گرچه اضطرار قبل از این عارض شده باشد ولی علم اجمالی ارتباطی به اضطرار ندارد و برای خودش حساب جدایی دارد.

وقتی این‌طور باشد پس این علم اجمالی بعد از اضطرار آیا مثبت موضوع هست یا نه؟! مثبت موضوع است، آیا براساس اثبات موضوع ما می‌توانیم بگوییم که حكم متعلق نیست؟! یعنی وقتی كه موضوع برای اجتناب كه عبارت از علم مكلف است نسبت به نجاست أحد الطرفین حاصل شد آیا نسبت به این می‌توانیم بگوییم كه آن اجتناب بر علم اجمالی متعلق است إلاّ إذا كان الاضطرار قبل العلم الإجمالی؟! این حرف را نمی‌توانیم بگوییم چون اضطرار ربطی به علم اجمالی ندارد. اضطرار برای خودش موضوع برای اباحه یا وجوب است و علم اجمالی هم موضوع برای اجتناب است و هیچ ربطی به‌هم ندارند. حالا اضطرار آمد وجوب تناول یكی را ثابت كرد، خب انسان تناول می‌كند و علم اجمالی می‌آید اجتناب طرفین را ثابت می‌كند، بین این دوتا تعارض واقع می‌شود نه‌اینكه اضطرار از اول بیاید جلوی علم اجمالی را بگیرد عزیز من! اضطرار جلوی علم اجمالی را نمی‌گیرد، چون علم اجمالی در اختیار اضطرار نیست بلکه علم اجمالی مربوط به مكلف است و مكلف است كه خودش موجد موضوعِ برای اجتناب است و ربطی به اضطرار ندارد، دو حكم جدا هستند.