جلسه ۴۳۲

وقتی كه اجتنب عن الخمر می‌آید مكلف در مقام امتثال آن اجتنب عن الخمر را به دو مصداق از اول تقسیم كرده است؛ مصداق اول این إناء و مصداق دوم هم آن إناء و اینها هیچ ربطی به‌هم ندارند، چه جدا باشند یا مجتمع باشد هیچ ربطی به همدیگر ندارند. یك خطاب آمده اجتنب عن الخمر موضوعش هم مشخص است و مصداقش هم مشخص است منتها مردد است نه‌اینكه مصداقش گم هست نه، مصداقش هم مشخص است كه إمّا هذا الإناء و إمّا هذا الإناء. حتی درصورتی‌كه یک مصداقش مشتبه باشد ولی یكی دیگر روشن باشد باز در آنجا مسئله شامل مانحن‌فیه خواهد شد.

پس نكته در اینجاست که وقتی خطاب به یك عنوان تعلق می‌گیرد، چه ارتباطی دو فرد مصداق این عنوان در تنجّز تكلیف دارند؟! هیچ ارتباطی ندارند. خطاب تعلق به اجتنب عن الخمر گرفته است و خمر مردد بین آن إناء و این إناء است حالا شما به‌واسطۀ اضطرار قدرت بر اتیان تكلیف را نسبت به یكی ازدست می‌دهید. خب ربطی به این ندارد! ما منظور مرحوم آخوند را نفهمیدیم! یك مثالی ایشان زده است که خیلی مثال شَدرسنا است! اینكه عدم قدرت شرط در تكلیف است بقائاً همان‌طوری‌كه حدوثاً است، ما این را قبول داریم، مگر مكلف در اینجا غیر قادر است؟! مكلف نسبت به إناء مضطرٌ إلیه غیر قادر است خب عَلی عیننا و علی رأسنا اما نسبت به إناء غیر مضطرٌ إلیه آیا غیر قادر و عاجز است؟! نه، نسبت به آن كه غیر قادر است تكلیف ندارد و نسبت به آ‌ن كه قادر است تكلیف دارد. مثل اینكه دوتا إناء هست که مضطر هم نیستند؛ یك إناء در اینجاست و یك إناء در منزل زید در دورشهر¹ است نسبت به إناء منزل زید در دورشهر عاجز است و اصلاً راهش نمی‌دهند ولی نسبت به إنائی كه در اینجا هست كه عاجز نیست! تكلیف هم مردد بین این إناء و إناء در منزل زید در دورشهر است! خیلی خب نسبت به این إناء باید اجتناب كرد و در اینجا شكی نیست.