انواع ارتداد و ذکر بعضی از روایات

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

انواع ارتداد

در ابواب مرتد عرض شد که صحبت در دو قسم ارتداد است:

یکی ارتداد ملّی و دیگری ارتداد فطری است.

تعریف ارتداد ملّی و فطری

ارتداد ملّی آن ارتدادی است که مسبوق به شرک باشد.

ارتداد فطری آن ارتدادی است که مسبوق به اسلام باشد. کلا الأبوین أو أحد الأبوین مسلمان باشند.

روایات در این زمینه زیاد هستند و ما این روایات را می‌خوانیم. البته یک‌سری روایات داریم که در آنها مادۀ اشتراک وجود دارد که بر محوریّت این دو ارتداد هستند و آنها را نمی‌خوانیم. روایاتی را که در آنها موارد دیگر وجود دارند می‌آوریم تا اینکه ببینیم چه می‌شود.

یک‌دسته از روایات، روایاتی است که در مورد صبی و صبیه است:

روایت اول:

عن عُبیدِ بنِ زُرارة عن أبِی‌عبدِاللّهِ علیه‌السّلام فِی الصّبِی یَختارُ الشِّرک و هُو بین أبویهِ قال: «لا یُترَکُ و ذاک إذا کان أحدُ أبویهِ نصرانِیاً».¹

این بحث در مورد صبی است که چون صبی تکلیف ندارد، روایت می‌فرماید: «لا یُترَکُ»؛ یعنی مجبور بر اسلام می‌شود اما نباید او را به قتل رساند، درصورتی‌که هنوز قلم تکلیف بر او قرار نگرفته است.

روایت دوم:

عن أبانِ بنِ عُثمان عن بعضِ أصحابِهِ عن أبِی‌عبدِاللّهِ علیه‌السّلام فِی الصّبِی إِذا شَبَّ فاختار النّصرانِیة و أحدُ أبویهِ نصرانِی أو مُسلِمینِ قال: «لا یُترَک ُو لکن یُضرَبُ علی الإِسلامِ.»²

در اینجا صبی نصرانیت اختیار می‌کند ولی حضرت می‌فرمایند که باید زده شود بر اسلام. معنای «یُضرَبُ علی الإِسلامِ» این نیست که حد بر او جاری شود چون صبی حد ندارد، بلکه معنایش این است که باید تنبیه شود و نباید از پیش خود کاری را انجام دهد. مثل بچۀ ده‌ساله یا دوازده‌ساله یا حتی ممیز که وقتی می‌خواهد یک کار خلاف انجام دهد پدر و مادر او را تنبیه می‌کنند؛ من‌باب‌مثال مریض است و می‌خواهد غذای نامناسبی بخورد، پدر و مادر او را تنبیه می‌کنند، این هم در اینجا حکم تنبیه را دارد.