احکام، دائرمدار مقام اثبات و ثبوت

حضرت در اینجا می‌فرماید: عدۀ زیادی هستند که مستحقّ قتل هستند اما من به‌خاطر مصالحی اینها را نمی‌کُشم و ازبین نمی‌برم. این روایت بسیار مهم است! این روایت می‌خواهد بگوید که خیلی از این منافقین ثبوتاً مستحقّ قتل هستند اما اثباتاً مستحقّ قتل نیستند؛ چون اثبات در مقام اظهار است. اگر منافق کفر را اظهار کند آیا باید او را نگه داشت؟! یعنی آیا پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم کافر را نگه می‌دارد؟! نگه نمی‌دارد، معنی ندارد! مثل اینکه پیغمبر شخص قاتل را نگه دارد و بفرماید که ما تو را مصلحتاً نگه می‌داریم! یا اینکه مثلاً پیغمبر بفرماید که مصلحتاً می‌خواهم شخص سارق را نگه دارم! پیغمبر این ‌کار را نمی‌کرد، و اصلاً معنی ندارد!

احکام، دائرمدار مقام اثبات و ثبوت

پس معلوم می‌شود که این دو مقام باید از هم تفکیک شوند: یک ‌مقام، مقام اثبات است و یک ‌مقام، مقام ثبوت است. و لذا احکام هم دائرمدار مقام اثبات و ثبوت هستند که حالا اشارتاً می‌گوییم تا اینکه بعداً مفصل بیان کنیم که کدام‌یک از این احکام دائرمدار اثبات و کدام‌یک دائرمدار مقام ثبوت هستند. اگر شما مطلع شدید که شخصی واقعاً مرتد است، به‌تنهایی می‌توانید احکام ارتداد را بر او بار کنید، اما در مقام اثبات مطلب دیگری است که مربوط به حکم شرع و محکمه می‌باشد و نیاز به اثبات دارد. من‌باب‌مثال شخصی مرتد شود و شما هم با او بحث کنید و واقعاً او را مجاب کنید ولی او اصلاً از عقیده‌اش برنگردد و فقط شما خبر دارید و او هم جایی ابراز نمی‌کند و واقعاً هم از عقیده‌اش برنمی‌گردد، حکم در اینجا چیست؟ این مسئلۀ خیلی مهمی است که از نقطه‌نظر ظاهر ابراز نمی‌کند و عقیده‌اش را بیان نمی‌کند، از نقطه‌نظر باطن هم شما می‌دانید که او اصلاً مرتد است. خودم می‌دانم و اطلاع دارم که بعضی‌ها اصلاً معتقد نیستند؛ حتی نماز را مسخره می‌کنند! مسلمان هستند ولی نماز را مسخره می‌کنند! پدری را می‌شناسم که نماز خواندن بچه‌هایش را مسخره می‌کند و می‌گوید: «مثل کلاغ نوک به زمین می‌زنید!» این شخص را در اداره‌ای که کار می‌کند پیش‌نماز کرده‌اند! این خیلی عالی است! خودش را طوری در اداره نشان داده است که موقع نماز او را پیش‌نماز می‌کنند! اما در منزل اصلاً نماز را مسخره می‌کند! تکلیف در اینجا چیست؟! یعنی اهل منزل باید با او چگونه برخورد کنند؟! زن او باید چگونه برخورد کند؟! قضیۀ خیلی مشکلی است!