احکام، دائرمدار مقام اثبات و ثبوت

مسخره کردن نماز یعنی ارتداد

مسخره کردن نماز، ارتداد است! شکی نیست که این ارتداد است و اگر ثابت شود، آن‌وقت مسائل خطیری در اینجا پیش می‌آید؛ از نظر ارث و حکم به کفر و امثال‌ذلک. خلاصه، این قضیه جای تأمل دارد که کسی مسلمان است و از نطفۀ مسلمان است، از دین برگردد و اصلاً به‌طورکلی مرتد شود. حالا اگر مرتد شود و خودش نماز نخواند یک چیز است اما اینکه بچه‌هایش را مسخره کند و مثلاً بگوید: اینها اُمُّل هستند و این حرف‌ها، مسئله مشکل است!

این یکی از آن روایاتی است که باید در آن نظر شود و فعلاً روایات را می‌خوانیم تا إن‌شاءالله وقتی که وارد بحث شدیم، یعنی خواستیم حقیقت و مسئلۀ ارتداد را بیان کنیم آن‌وقت این روایات را مورد تأمل قرار می‌دهیم.

تلمیذ: آیا حکم اثباتی آن را باید فقط قاضی حکم کند یا هر شخصی می‌تواند اجرا کند؟

استاد: نه. البته آن اثبات نیازی به قاضی ندارد اما شخص باید در محکمه شاهد داشته باشد والاّ مشمول احکام ... .

تلمیذ: فرض کنید که محکمه‌ای در اینجا نیست تا اینکه بخواهد برود.

استاد: فرض کنید که شخصی مرتد است و شما هم او را ازبین بردید، حالا آمدند و شما را گرفتند، آن‌وقت چه می‌گویید؟!

تلمیذ: کسی متوجه نشود اصلاً!

استاد: نه، اشکال ندارد. ولی آن شخصی که می‌خواهد این کار را انجام دهد، باید اهل علم باشد نه‌اینکه هر کسی می‌تواند انجام دهد! ما در عالم ثبوت بحث می‌کنیم. ثبوتاً اگر شخصی مرتد شد کافر است و مهدورالدَم است؛ با آن خصوصیاتی که بیان شد. اما صحبت در این است که باید این مسئله ثبوتاً احراز شود. همان‌طور که عرض کردیم ارتداد بدوی ملاک نیست چون در آنجا شک و شبهه است، نقصان و خلل است. اگر واقعاً به‌حسب عالم ثبوت، ارتدادش تثبیت شد، احکام ارتداد بر او بار می‌شود، حالا اگر در مقام اثبات اظهار نکند شارع هم کاری با او ندارد. من‌باب‌مثال کسی یک نفر را کشته است اما نمی‌گوید و خبر هم از او ندارند، در اینجا کاری با او ندارند. یا من‌باب‌مثال شخصی زنا کرده است ولی شاهدی بر زنا وجود ندارد، محکمه بر او حد جاری نمی‌کند. اما این به این معنا نیست که ثبوتاً حدّ بر او نیست.