عبارات مختلف فقهاء در باب انکار ضروری (2)

حرمت زنا از مسائل مهمّۀ تشریع اسلام

این منظور حضرت است؛ کبیره‌ای از کبائری که اسلام بر آن پایه آمده است. من‌باب‌مثال عده‌ای از زن‌ها نزد پیغمبر آمدند که اسلام بیاورند، حضرت فرمودند: «إنی أُبايِعُكُنّ علَی الإسلام أن لا تَزنیَنَ و ... .»¹ من با شما بیعت می‌کنم که حرمت زنا از مسائل مهمّۀ تشریع اسلام باشد. حالا اگر شخصی بگوید که اصلاً زنا در اسلام حلال است! طبعاً در اینجا نمی‌توانیم بگوییم که عالم نیست، چون حتی یهود و نصاریٰ هم اینها را حرام می‌دانند! فقط افراد لاابالی و امثال آنها حلال می‌کنند، آن‌وقت بیاییم و به‌عنوان یک حکم و قانون اسلامی، حکم به حلّیت کنیم! این منظور از حرمت و حلّیتی است که در اینجا است. حالا من‌باب‌مثال ممکن است که دربارۀ عصیر عنبی که غَلیٰ و لم یَذهَب ثلثاه، بگوییم که از روایات استفادۀ حرمت نمی‌شود و استفادۀ نجاست نمی‌شود، دیگر نمی‌توانیم بگوییم که این از مسائل مُهمّۀ اسلام است، بلکه این یک فتوا است.

حکم مویز و عنب مجفوف

آیا مویز داخل در عنب است یا نیست؟ آیا احکامی که مترتّب بر عنب است بر مویز و عنب مجفوف هم بار شده است یا نشده است؟

در اینجا دو دلیل هست: یک دلیل می‌گوید که اصل به خود ذات و به عدم تغیّر خصوصیات ذات برمی‌گردد که دراین‌صورت بین عنب مجفوف و عنب غیر مجفوف فرقی نیست. بعضی‌ها می‌گویند که در اینجا تبدّل موضوع شده است و آن حکمی که مربوط به عنب است بر عنب مجفوف ساری و جاری نخواهد بود. اینکه حلال و حرام نیست، دو طرز استنباطی است که بیان می‌شود.

تلمیذ: دراین‌صورت اینجا مترادف می‌شود بین ضروری و آنچه مورد انکار واقع می‌شود، مثل رأس نسبت به جسد است که با نفی آن خود اسلام هم در خطر است که این همان بیان فقهاء می‌شود که بحث ضروری است. پس باید ضروری باشد اگر ضروری نباشد انکارش موجب کفر نیست.