علت عبارات مختلف فقهاء در باب انکار ضروری

زنده بودن دین مستند به امام حیّ

دینی که مستند به یک امام حیّ است، آن دین همیشه زنده است چون همیشه از جانب امام حیّ به او افاضه و القاء می‌شود و خیرات و برکات نازل می‌شود.

علت اختلافات و تشکیل مذاهب اربعه در میان اهل سنت

فقط تشیّع این‌گونه است. اهل تسنّن می‌گویند که پیغمبر از دنیا رفت و تمام شد، و ما خودمان هستیم! لذا می‌بینیم که علت این‌همه اختلافات و تشکیل مذاهب اربعه و افرادی که ‌آمدند ـ اصلاً معلوم است که فتاوای اهل تسنّن چیست! ـ به‌خاطر این است که دین خودشان را تحت اشراف یک ولیّ حی قرار نداده‌اند، لذا سلیقه‌ها و اختلافات به‌وجود آمده‌اند. ولی دین اسلامی که تشیّع به آن قائل است یک دین حی است، و اگر هم جهات انحرافی پیدا شود افرادی که مرتبط با غیب هستند جلوی جهات انحرافی می‌ایستند. به‌خاطر این است که ارتباطی با حی وجود دارد که آن حی از دریچۀ اینها و از ظهور اینها مطالب خلاف را کنار می‌زند و منتشر می‌کند تا اینکه معاندین و دشمنان نتوانند بر توافق با سُلُق¹ مختلفه‌ای که دارند انحراف ایجاد کنند. این مطلب، در مسیحیت مطرح شده است.

تلمیذ: به‌خاطر وجود امامت و به تعبیر عام بحث ولایت است. یعنی به‌خاطر اعتقاد به وجود مقدس امام زمان علیه‌السّلام این مطلب را مطرح کرده‌اند. اما اینها به‌عنوان یک امر عام هم این را مطرح کرده‌اند.

استاد: بالأخره امام زمان را هم که قضیۀ شخصی نمی‌دانند. می‌گویند که امام زمان هم از باب یک ولیّ است یعنی باید یک نیروی غیبی دائماً این جریان را داشته باشد و کل نظام را داشته باشد و حتی اخیراً شنیده‌ام که می‌گویند: کل نظام را یک امر غیبی دارد.

تلمیذ: ... ؟

استاد: بله، حتی مسیحیت. حالا امام زمان مربوط به تشیّع و امثال‌ذلک است ولی می‌خواهند همان امام زمان را به کل ملل و نحل گسترش دهند؛ یعنی فقط امام زمان شما نیست بلکه برای ما هم هست. یعنی می‌خواهند جنبۀ جامعی به او بدهند و این از صحبت‌هایشان برمی‌آید و خیلی مهم است. می‌خواهند بگویند که این ولایت فقط در یک فئۀ خاص و در یک ملت خاص اعمال ولایت نمی‌کند بلکه کل عالم را تدبیر می‌کند.