معیار ارتداد و تاثیر زمان و مکان در احکام

لَعَلَّ قائلاً یقول: پس در اکل میته یا در شرایط اضطرار حکم چیست؟! می‌گوییم: حرام به حلال متبدّل نشده است بلکه تحت حکم کلی خودش حرام بود، یعنی شرب خمرِ بدون منفعت محلّله حرام است، اما اگر برای مریضی، خمر حکم دوا را داشت و این دوا منحصر به فرد در خمر بود، دیگر دراین‌صورت حرام نیست.

تعلّق احکام خمسه به موضوعات کلی دون مصادیق خارجی

بنابراین طبق آن مبانی‌ای که ما قبلاً خدمتتان عرض کردیم، هیچ‌وقت حرمت و حلّیت و احکام روی شخص خاصی نمی‌رود. سابق خدمتتان عرض شد که احکام خمسه روی مصادیق خارجی نمی‌روند؛ احکام خمسه روی موضوعاتی می‌روند که آن موضوعات با تحقق به شرایط و جزئیات و خصوصیات تحقق موضوعی پیدا می‌کنند و عنوان موضوع به‌خود می‌گیرند.

بنابراین هیچ‌وقت حکم حرمت روی فرد خمر خارجی نرفته است بلکه خمر خارجی مصادیق برای خمر است. من‌باب‌مثال در این لیوان ماء است آیا این ماء به‌خصوص حلال است یا حرام است؟! نمی‌دانیم چون حرمت و حلّیت روی ماء نرفته است؛ این ماء تحت حکم کلی قرار می‌گیرد که آن حکم کلی، موضوع کلی قرار می‌گیرد و حکم کلی روی آن رفته است. اگر شرب این ماء برای بدن مفید باشد حلال می‌شود و اگر شرب همین ماء برای بدن مضر باشد حرام می‌شود. اگر الآن که ما در ماه صفر هستیم و بدون صوم بخواهیم این آب را تناول کنیم، حلال می‌شود اما اگر در ماه رمضان باشیم و صائم باشیم حرام می‌شود.

تمام اینها به‌خاطر این است که هیچ‌وقت احکام خمسه روی نفس موضوعات خارجی نمی‌رود بلکه احکام خمسه روی موضوع کلی می‌رود، و آن موضوع کلی هم برطبق شرایط و اجزاء و جزئیات معنون به آن موضوع می‌شود.

عنوان ماء مفید و بدون ضرر در غیر صوم، موضوعٌ کُلیٌ می‌شود و بر این موضوع کلی حکم حلّیت، حکم استحباب، حکم وجوب یا حکم حرمت می‌آید، آن‌وقت این ماء در خارج، مصداق برای آن موضوع کلی است؛ والاّ به نفس این ماء، حرمت یا حلّیت یا وجوب یا سایر احکام دیگر اطلاق نمی‌شود.