بررسی دلالت آیات بر ابراز نظریات مخالف

آیۀ ﴿فَبَشِّرۡ عِبَادِ﴾ انسان را به این کیفیت سوق می‌دهد. بنابراین به‌عنوان‌‌مثال اگر دادگاه حکم را به صاحب‌البیت می‌داد، در اینجا این حکم مخالف آن مبنای تشریعی ما می‌شد که باید این را مدّنظر قرار دهیم.

در همین آیۀ ﴿فَبَشِّرۡ عِبَادِ﴾ اقوال مختلف زیاد هستند، خود شما تفسیرش را نگاه کنید. من فقط تیتروار بیان می‌کنم که بحث خیلی گسترش پیدا نکند.

یکی از آیات دیگری که بر این مسئله دلالت دارد، آیۀ اوّل سورۀ منافقون است:

﴿إِذَا جَآءَكَ ٱلۡمُنَٰفِقُونَ قَالُواْ نَشۡهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ ٱللَّهِ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُۥ وَٱللَّهُ يَشۡهَدُ إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ لَكَٰذِبُونَ﴾.¹

در اینجا خداوند متعال در وهلۀ اوّل شهادت به رسالت را برای منافقین لفظاً اثبات می‌کند ﴿قَالُواْ نَشۡهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ ٱللَّهِ﴾، در وهلۀ دوّم ثبوت رسالت را در علم ربوبی اثبات می‌کند که ﴿وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُۥ﴾ بعد از اینکه شهادت لفظی را برای منافقین ثابت کرد و علم به رسالت نفس‌الأمریه را برای خودش اثبات کرد، می‌فرماید: ﴿وَٱللَّهُ يَشۡهَدُ إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ لَكَٰذِبُونَ﴾ این کذب چیست؟ منافقین شهادت دادند، شهادت منافقین که کذب نبود، منافقین شهادت دادند که تو رسول الله هستی، این مطلب که کذب نیست و راست است، پس چرا در اینجا دارد ﴿وَٱللَّهُ يَشۡهَدُ إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ لَكَٰذِبُونَ﴾؟! اینکه خدا می‌فرماید: منافقین کاذب هستند به مفهوم شهادت نیست، مفهوم شهادت و محکی شهادت همان است که می‌فرماید: ﴿وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُۥ﴾ یعنی مفهوم شهادت راست است که همان رسالت نفس‌الأمریه است. محکی شهادت راست است که همان رسالت پیغمبر اکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم است که این رسالت در نفس‌الأمر بوده است و خداوند هم علم دارد. بنابراین منظور از این کذب همان مطلبی است که ما در بحث گذشته عرض کردیم که یک‌وقت کذب بر نفس است و یک‌وقت کذب بر غیر است.

کذب بر نفس این است که کلام لفظی با کلام نفسی متفاوت باشد. کلام لفظی مطلبی را اثبات می‌کند و کلام نفسی خلاف آن را اثبات می‌کند، این کذب بر نفس است. ﴿كَذَبُواْ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ﴾² که در آیۀ شریفۀ قبلی بود، در اینجا هم همین‌طور است ﴿وَٱللَّهُ يَشۡهَدُ إِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِينَ لَكَٰذِبُونَ﴾ می‌توانیم این‌طور بگوییم که اینها کذب بر نفس دارند، نه کذب بر نفس‌الأمر یعنی کلام لفظی آنها که شهادت است با کلام نفسی آنها که عدم اعتقاد به رسالت است تطبیق نمی‌کند، این یک مطلب برای این قضیه است.