بررسی دلالت آیات بر ابراز نظریات مخالف

[نه، این در عالم ثبوت است، خداوند متعال می‌فرماید: «در نفس‌الأمر و اصل مسئله اشکالی ندارد که انسان مسائل و اقوال مختلف را بشنود و بهترین آنها را اختیار کند». پس خداوند در ابتدا این را اجازه می‌دهد. مثل اینکه شخصی عقیده و مسائلی را مطرح می‌کند که در درونش هست اگرچه این مسئله با واقع مخالف باشد.]

تلمیذ: جوازُ المسألةِ لا یمنع ترتّبَ الإرتدادِ یعنی أنّه لیست فی بیانِ حکمِ الإرتداد؛ یجوز أن یظهرَ و نحن نجوز أن نستمعَ...

[جایز بودن مسئله مانع ترتّب ارتداد نمی‌شود یعنی آیه در بیان حکم ارتداد نیست. برای شخص اظهار عقیده جایز است و برای ما هم جایز است گوش کنیم...]

استاد: نفسُ الإظهار یعنی الله تعالی مِن حیث أنه یُجَوِّز و یُحَصِّل علَی الإنسان أن یستمعَ الأقوالَ بالحرّیةِ و بکمال الرغبة و الشوق و بالتّامل، کیف مثلاً الله تعالیٰ یقول: هذا الشخصُ إذا یظهرُ عقیدةً لابُدَّ مِن قتلِه، هذا ینافی یعنی الله تعالی مِن حیثُ و ناحیةٍ یُجوّز أن یَستمعَ کلامَ هذا الشّخصِ و مِن ناحیةٍ آخر یقول و إن کان هذا الشخص یظهر لابُدَّ مِن قتله؛ هذا ینافی.

[نفس اظهار یعنی خداوند از آن حیث که جایز می‌داند و محقق می‌کند برای انسان که با آزادی و کمال رغبت و اشتیاق و با درنگ و تأمل اقوال را بشنود حالا چطور خداوند می‌فرماید: «این شخص وقتی عقیده‌اش را اظهار می‌کند باید کشته شود»؟! این منافات دارد یعنی خداوند از یک حیثیت و ناحیه‌ای تجویز می‌کند که کلام این شخص شنیده شود و از ناحیۀ دیگر می‌فرماید: «اگر این شخص اظهار عقیده کرد باید کشته شود!» این منافات دارد.]

تلمیذ:... ؟

استاد: الله تعالی هو یقول: الإنسانُ المسلِمُ الذی یسلکُ فی الطّریقِ یَستمعُ کلَّ الأقوال ـ و لو کان کلّ هذه الأفراد التی یقول هذه الأقوالَ لیسوا مسلمین و کانوا نصاریٰ ـ و المسائل و یختار منهما الأحسن. مثلاً فی المسألةِ المادّیةِ و الدّنیویةِ؛ المهندس یقول للإنسان أنت إن تشاء أن یَبنی هذا البِناء، لابُدَّ أن تکونَ بهذا الشکلِ. فی جمیعِ المسائل أنتم تجمعون و تختار ...