ذکر بعضی آیات در تحقق موضوع ارتداد و ترتب آثار و احکام ارتداد

﴿خُذِ ٱلۡعَفۡوَ وَأۡمُرۡ بِٱلۡعُرۡفِ وَأَعۡرِضۡ عَنِ ٱلۡجَٰهِلِينَ﴾¹ و یا ﴿وَلَكُمۡ فِي ٱلۡقِصَاصِ حَيَوٰةٞ يَٰٓأُوْلِي ٱلۡأَلۡبَٰبِ لَعَلَّكُمۡ تَتَّقُونَ﴾² و بعد می‌گوید که ﴿يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِنَّ مِنۡ أَزۡوَٰجِكُمۡ وَأَوۡلَٰدِكُمۡ عَدُوّٗا لَّكُمۡ فَٱحۡذَرُوهُمۡ وَإِن تَعۡفُواْ وَتَصۡفَحُواْ وَتَغۡفِرُواْ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٞ رَّحِيمٌ﴾.³

قصاص، یک حکم حسن و صحیح

قصاص یک حکم حسن و صحیح است ولی عفو احسن از این قصاص است. اما در بعضی از موارد می‌بینیم که عفو احسن نیست بلکه عفو غیرصحیح است. یعنی موردی هست که اگر قصاص نشود، عدوان و ظلمی بر جامعه وارد می‌شود؛ آن حکم، حکم احسن در اینجا پیدا نمی‌کند و حسن هم پیدا نمی‌کند، بستگی به موارد دارد.

تلمیذ: افعل التفضیل است یا توصیف؟ اگر توصیف است ... .

استاد: ببینید ما در آنجا هم مختار می‌گوییم! من‌باب‌مثال در قصاص و در عفو مختار این است، آن چیزی که اختیار شده است. می‌توانیم بگوییم که مختار وصفی است که می‌تواند بین صحیح و غیر صحیح استفاده و اعمال شود و همین‌طور می‌توانیم بگوییم که مختار بین حسن و احسن اعمال شود، فرقی در اینجا ندارد. احسن به‌معنای مختار است سواءٌ فی الصحیح و الفاسد و سواءٌ فی الصحیح و الأصح و سواءٌ فی الحسن و الأحسن.

آشکار شدن لذت متابعت از قرآن بعد از شنیدن کلمات مخالف

بناءعلی‌ٰهذا ﴿فَبَشِّرۡ عِبَادِ * ٱلَّذِينَ يَسۡتَمِعُونَ ٱلۡقَوۡلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحۡسَنَهُۥٓ﴾ یعنی هر اقوالی را بشنوند و سپس باید [قول] بهتر را انتخاب کنند. پس ابتدا باید بشنوند ﴿يَسۡتَمِعُونَ﴾، این‌طور نیست که از ابتدا نشنوند، پس اگر کسی بدون غرض مطلبی را مطرح کرد، اصلاً خداوند متعال در اینجا امر می‌کند که بشنوند، شما این حرف را بشنوید، این مطلب را بشنوید و بعد با احسن که کتاب مبین است مقایسه کنید، با روایات مقایسه کنید، با کلمات ائمه علیهم‌السّلام مقایسه کنید تا اینکه متابعت از احسن، متابعت بدون دلیل نباشد. و واقعاً هم همین‌طور است، یعنی وقتی که انسان کلمات مخالف را می‌شنود آن‌وقت لذت متابعت از احسن و از قرآن برای او پیدا می‌شود. اگر انسان در وهلۀ اول کلمات مخالفی را بشنود بعداً لذت متابعت از کلمات ائمه علیهم‌السّلام برای او روشن می‌شود ولی اگر ابتدائاً بدون اینکه مطلب مخالفی مطرح باشد کلامی را از امام علیه‌السّلام بشنود طبعاً دراین‌صورت آن‌طور که بایدوشاید به مغزا و عمق کلمات امام علیه‌السّلام پی نمی‌برد.