
معیار عذاب کافر مستضعف و معاند
نقش عناد در ارتداد و گمراهی
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی تفاوت میان کافر معاند و کافر مستضعف میپردازند و این موضوع را تبیین میکنند که اسلام و شریعت، مبنای عقاب را بر اساس عناد و لجاجت با حق قرار داده است. بحث از طریق تحلیل روایات تاریخی و احتجاجات امام صادق علیهالسّلام با چهرههایی مانند ابن ابیالعوجاء و سفیان ثوری پی گرفته میشود تا مشخص گردد افرادی که حق را میشناسند اما از روی سرکشی و تعصب آن را انکار میکنند، مصداق ضلال و عتوّ هستند. در ادامه، مسیر بحث به این نتیجه میرسد که اگر جهل یا انحراف عقیدتی از روی عناد نباشد و فرد بر اساس فطرت و اصول انسانی عمل کرده باشد، مشمول عقاب الهی نمیشود، در حالی که لجاجت در برابر حق، انسان را از مسیر هدایت دور میکند.
معیار عذاب کافر مستضعف و معاند
توضیحات:
آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی در این جلسه به بررسی تفاوت میان کافر معاند و کافر مستضعف میپردازند و این موضوع را تبیین میکنند که اسلام و شریعت، مبنای عقاب را بر اساس عناد و لجاجت با حق قرار داده است. بحث از طریق تحلیل روایات تاریخی و احتجاجات امام صادق علیهالسّلام با چهرههایی مانند ابن ابیالعوجاء و سفیان ثوری پی گرفته میشود تا مشخص گردد افرادی که حق را میشناسند اما از روی سرکشی و تعصب آن را انکار میکنند، مصداق ضلال و عتوّ هستند. در ادامه، مسیر بحث به این نتیجه میرسد که اگر جهل یا انحراف عقیدتی از روی عناد نباشد و فرد بر اساس فطرت و اصول انسانی عمل کرده باشد، مشمول عقاب الهی نمیشود، در حالی که لجاجت در برابر حق، انسان را از مسیر هدایت دور میکند.
معیار عذاب کافر مستضعف و معاند
6حالا اگر ما باشیم و سفیان ثوری که ببینیم این مسائل بدیهی و این قضایا را از روی عناد و از روی [غرض] انکار میکند، دربارۀ آنها چه حکم میکنیم؟! خلاصه، مسئلهای که در اینجا مطرح است قضیۀ عناد است. لذا حضرت به او عنوان «صادّ عن سبیل الله» میدهند.
از مجموع روایاتی که تابهحال در باب القاء شبهه و یا قبول شبهه، از روی عناد یا غیر عناد مطرح شد ما استفاده کردیم که بیان شارع منقولاً بر عدمِ عقاب و بر عدم مواجهۀ تبعات انحراف عقیده است در مواردی که آن شبهه از روی عناد نباشد و شک نسبت به ضروریای از ضروریات دین و مبانیای از مبانی دین از روی عناد تحقق پیدا نکند. ما این مطلب را استفاده کردهایم.
حالا از جلسۀ آینده بحث عوض میشود و ما بحث ارتداد را در یک مسئلۀ دیگر پی میگیریم و [بعد از بیان] مطالبی که بعداً میآیند، إنشاءالله شروع میکنیم به جمع کردن اینهایی که بحث کردیم.
اللهم صلّ علیٰ محمد و آل محمد
