اصالت فرد و اجتماع در اندیشه اسلامی

حق میزان برای عمل در اسلام

ما اصلاً در اسلام دموکراسی نداریم! ما در اسلام حق را داریم، در اسلام حق میزان برای عمل است! اصلاً دموکراسی میزان نیست. دموکراسی یعنی چه؟! دموکراسی یعنی بعد از پیغمبر همه به سقیفه رفتند دیگر! این دموکراسی شد دیگر! دموکراسی یعنی برخلاف تصریح کلام رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم به‌دنبال ابوبکر را گرفتند دیگر! این دموکراسی می‌شود! کجای آن دموکراسی است؟! دموکراسی یعنی حکومت اکثریت و آیۀ قرآن می‌فرماید: ﴿وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ﴾¹ این دموکراسی است دیگر!

حکومت داشتن اسلام بر قوانین امروزی

شما الآن نگاه کنید که در اینجا و کشورهای خارج، دموکراسی به چه می‌گویند؟ یعنی آن اشتباهی که آنها الآن می‌کنند این است که به اختیار بشر اصالت می‌دهند اما به انطباق این اختیار بر مصالح و مفاسد نفس‌الأمریه اصالت نمی‌دهند؛ این اشکال آنها است و اسلام از این نقطه‌نظر بر قوانین امروزی حکومت دارد. اسلام می‌گوید که إختیار بما هو إختیار در اینجا ملاک نیست.

مهم بودن اختیار با توجه به انطباق بر مصالح برای اسلام

اختیار با توجه به انطباق بر مصالح برای اسلام مهم است و این ملاک ارزش است.

اجتماع اهمیّت داده شده در اسلام

علت ارزش دادن اسلام به اجتماع

پس روی‌این‌حساب اجتماعی که در اسلام بر آن اجتماع اهمیّت داده شده است، «یدُ الله مع الجماعة»،² «صلاةُ الجماعة خیرٌ من کذا»،³ مسائلی که مربوط به حج و اجتماع در حج آمده است⁴ و افتراق از جماعت مسلمین که این‌قدر مذمت شده است و امثال‌ذلک، همۀ اینها برای این است که این اجتماع ظرفیت مناسب را برای تکامل افراد در این موقعیت فراهم و آماده می‌کند. در اجتماع است که آن ظرفیت مناسب و آن امنیت برای تکامل پیدا می‌شود. یعنی اگر جامعه‌ای اجتماع نداشته باشد در آن جامعه امنیّت نیست، در آن جامعه خوف است، در آن جامعه تردید و تشکیک است، این‌طور نیست که اجتماع بما هو هو ملاک باشد، اجتماع که ملاک نیست. چون در این اجتماع و در این اُلفَت و در این وُدّ، امنیت برای وصول به غایات و اهداف مهیا می‌شود، لذا اسلام به اجتماع ارزش و بها داده است.