افتراق بین تلبیه و نیّت احرام (1)

أعوذ بالله من الشیطان الرجیم

بسم الله الرحمن الرحیم

در جلسۀ گذشته عرض شد که احرام عبارت است از تهیّؤ و قصد ورود در این نُسک مخصوص مثل تکبیرة الإحرام که قصد ورود در این نُسک عبارت است از هیئت عبودیت در صلاة و ارتباط با پروردگار به‌واسطۀ بروز و ظهور اعمال و افعال خاصه.

لزوم لحاظ دو جنبۀ اظهار حمد و ستایش و ابراز عبودیت در نماز

همان‌طور که قبلاً عرض شد، نفس اتیان رکعات، بسم الله، حمد، سجده، رکوع، قیام، تشهد و امثال‌ذلک فی‌حدّنفسه صلاة نیست و همین‌طور به نیّت ادای اینها از ناحیۀ شارع هم صلاة گفته نمی‌شود، گرچه انسان به‌واسطۀ امر شارع اقدام بر اتیان صلاة به این هیئات و شکل خاص می‌کند ولکن خصوص آن هیئت صلاتیه یک واقعیت بسیطه است و مرکب از این اجزا نیست و آن حقیقت بسیطه عبارت است از کیفیت ورود در مقام تخاطب؛ یعنی در مقام تکلّم، مناجات و ذکر که این مقام تخاطب اظهار حمد و ستایش نسبت به رب الأرباب از یک طرف و ابراز عبودیت و ذلت و مسکنت نسبت به مربوب و عبد، از طرف دیگر خواهد بود؛ لذا باید این دو جنبه در نماز لحاظ شود.

این قضیه نُسک خاصی است که با سایر نُسک‌ها متفاوت است مثلاً با صوم متفاوت است، گرچه صوم هم براساس عبودیت و انقیاد است ولکن آن حقیقت صومیه با حقیقت صلاتیه متفاوت است، حج هم همین‌طور است؛ حج در یک فضا و وادی دیگری است و همین‌طور اجزای حج که هر کدام از اینها نیّت خاصی دارند مثلاً نیّت در طواف، مرکب نیست بلکه نیّت به طوف حول البیت تعلق می‌گیرد، طوف حول البیت فی حدّ نفسه حقیقةٌ بسیطةٌ لیس له ذات اجزاء ولکن ظهور و بروز خارجی آن عبارت است از اطواری که انسان باید آن اطوار را به‌جای آورد و افعالی که جنبۀ تکثر دارند، عیناً مانند اینکه شما می‌خواهید واقعیتی را در عالم خارج به شخصی تفهیم کنید مثلاً می‌خواهید به یک نفر بگویید که فلان شخص به شما محبت دارد، این مطلب را چطور به او می‌گویید؟! برای او الفاظ، کلمات، عبارات و تمثیل می‌آورید، نیم ساعت از این‌طرف و آن‌طرف برای او حرف می‌زنید تا بالأخره به او می‌فهمانید که‌ آن شخص نسبت به تو محبت دارد و نسبت به او سوء‌ظن نداشته باش.