افتراق بین تلبیه و نیّت احرام (1)

بعضی‌ها این روایت را حمل بر استحباب کرده‌اند و تلبیه را در شجره واجب می‌دانند که این روایت این مسئله را نمی‌رساند. حضرت می‌فرماید: «فلا تلبّ.» یا اینکه بعضی‌ها می‌گویند: منظور روایت از تلبیه گفتن الجهر بالتّلبیه است که در جلسۀ آینده عرض خواهیم کرد. «حَیثُ یقُولُ النّاسُ یخسِفُ بِالجَیشِ»، در آنجایی که جیش به پایین می‌رود و ناپدید می‌شود، یعنی افرادی که در مکان بعید قرار دارند دیگر اینها را نمی‌بینند و زاویۀ دید آنها را می‌پوشاند، به آن مکان بیداء می‌گویند.

روایت دیگر از معاویة بن وهب است که این هم از امام صادق علیه السلام می‌باشد:

سألتُ أباعبدالله علیه السلام عنِ التَّهیؤِ لِلإِحرامِ فقالَ: «فی مسجِدِ الشّجرةِ ، فَقَد صَلَّی فِیهِ رسولُ الله صلّی الله علیهِ و آلِهِ و سلّم، و قد تَرَی أُناساً یحْرِمُونَ فَلا تَفعَلْ حتّی تَنْتَهی إلی البَیداءِ حَیثُ المِیلُ فَتُحِرِمُونَ کَما أنتُم فی مَحامِلِکم تَقُولُ: ”لبّیکَ اللهمّ لبّیکَ“ الحدِیث».¹

منظور از احرام در اینجا به قرینۀ مابعد تلبیه است، حضرت می‌فرماید: «تقریباً یک میل که از مسجد شجره فاصله گرفتید، همان‌طوری‌که در محامل هستید، در همان‌جا احرام ببندید و پایین نیایید، بالای همان محامل احرام ببندید و سپس لبیک بگویید.»

الآن صحبت در این است که تهیّؤ برای احرام در مسجد شجره یعنی چه؟! مگر ما آمادگی احرام نداریم؟! تهیّؤ احرام یعنی در مسجد شجره فقط لباس بپوشیم؟! معنای تهیّؤ احرام این است، یعنی لباس عوض کردن، غسل انجام دادن و نماز نافله ـ رکعتین ـ خواندن، همۀ اینها آمادگی برای احرام است ولی خود احرام را نبندید. در روایت قبل می‌فرماید که احرام را ببندید ولی لبیک نگویید. انسان می‌فهمد که در اینجا بین دو روایت تنافی نیست. احرام را نبندید؛ یعنی آن جزم و تنفیذ احرام نباشد مثل اینکه می‌گوید که نماز را نبندید و صبر کنید، هنوز امام جماعت نماز را نبسته است، یعنی تکبیرة الإحرام نگفته است؛ لذا مقداری صبر کنید. آنجا که می‌فرماید: «لبیک نگویید»، معنایش این است که احرام را ببندید، نیّت احرام کنید ولی تنفیذ احرام مترتّب بر تلبیه است مثل تکبیرة الإحرام که انسان نیّت برای صلاة دارد ولی تا وقتی که آن نیّت به‌واسطۀ تکبیرة الإحرام حاصل نشده است؛ یعنی آنکه قاطع بین انسان و بین ما مَضی است، شما می‌توانید کار دیگری انجام دهید؛ حالا سرتان را بگردانید یا کارهایی که منافی نیست انجام دهید.