ادلّۀ بساطت احرام (1)

تأثیر صدیق بر انسان مِن حَیثُ لا یَشعُر

فلهذا می‌گویند که با صَدیقی رفت و آمد کن که تو را به فهم، عقل، دیانت و تقوا نزدیک کند چون صدیق بر صدیق خود اثر می‌گذارد، مِن حَیثُ لا یشعُر اثر می‌گذارد؛ یک مدت که می‌گذرد انسان حالات او را پیدا می‌کند.

«الصدیق مَن صَدَقک لا صَدَّقَک»¹ این صدیق آن تأثیر را می‌گذارد و آن شخص را کم‌کم برمی‌گرداند. این دستورات سلوکی خیلی جالب است؛ دستورات در زمینۀ مسائل اجتماعی، در زمینۀ رابطه و در زمینۀ کیفیت اتخاذ همسر ـ به‌اصطلاح زوج و زوجه ـ که مثلاً انسان چه زنی را اختیار کند، چه خصوصیاتی داشته باشد، خیلی تأثیر دارد، هم نسبت به مرد و هم نسبت به زن. بنده موارد عدیده‌ای می‌شناسم از دخترهایی که نماز شبشان ترک نمی‌شد؛ یعنی در این فضا بودند ولی به‌واسطۀ ازدواج با مورد نامناسب، جلوی دوست‌های شوهرشان حجابشان را هم برمی‌داشتند. ببینید از کجا به کجا رسیده است! دختری که نماز شب او ترک نمی‌شود، به‌واسطۀ وارد شدن در فضای نامناسب، جلوی دوستان شوهرش روسری‌اش را هم برمی‌دارد. مادرش قسم می‌خورد و می‌گفت که این دختر نماز شبش فوت نمی‌شد! یعنی این‌قدر تأثیر دارد، البته بر‌عکس این قضیه هم وجود دارد. خلاصه دستورات سلوکی خیلی عجیب است.

قضیۀ وحدت وجود و موجود در دعای جوشن کبیر

جلسۀ عصر جمعه‌ای در منزل یکی از رفقا در مشهد بود که مرحوم آقا به ما فرمودند: «دعای جوشن بخوان»؛ ما هم این فراز از دعای جوشن را خواندیم: «یا نوراً قبلَ کلِّ نورٍ، یا نوراً بعدَ کلِّ نورٍ، یا نوراً فوقَ کلِّ نورٍ ...»² بعد ایشان به ما فرمودند که حالا بعضی از این فقرات را معنا کن و ـ آقا مثل اینکه چیزی‌شان می‌شد، گاهی اوقات ما چیزهایی از ایشان می‌دیدیم که تعجب می‌کردیم اما الآن می‌فهمیم که آنها مثل اینکه آرام نمی‌نشستند! ـ ما شروع کردیم به معنا کردن و ترجمه کردن و مسئلۀ وحدت وجود در آنجا مطرح شد؛ این فقرات حکایت از قضیۀ وحدت وجود و موجود دارد.