ادلّۀ بساطت احرام (3)

تلمیذ: چطور؟

استاد: شما وقتی که برای صلاة نیّت می‌کنید، آیا در نیّت شما قصر و اتمام هم خوابیده است؟! هنگام ظهر وقتی که برای تجدید وضو می‌روید، آیا در نیّت شما جهر و اخفات هم خوابیده یا نخوابیده است؟! فقط نیّت برای صلاة است؛ مؤذن اذان گفت و وقت نماز است، وقت زوال است. نیّت جهر و اخفات الآن نیست؛ موقع تکبیرة الإحرام می‌آید. قصر و اتمام، موقع تکبیرة الإحرام می‌آید. اینها در موقع وضو گرفتن، سجاده انداختن و تهیۀ مقدمات نیستند. همۀ اینها در آن نیّت کلی قرار می‌گیرند. این نیت، نیّت بر نیّت می‌شود که ایراد ندارد. آن نیّتی که ورود در نماز است، در آن نیّت، قصر و اتمام قرار گرفته و گنجانده شده است؛ در آن نیّت، جهر و اخفات، فرادیٰ و جماعت و استقامت یا استلقاء¹ مریض و غیر مریض گنجانده شده است، تشخصّ همۀ اینها یعنی اینکه نماز قصر یا اتمام باشد یا فرض کنید که جهر باشد و امثال‌ذلک، در همان نیّت مباشر است.

تلمیذ: پس این نیّت که مرکب است.

استاد: نه، خودِ نیّت. نیّت، نیّت شخصی است. معنا ندارد که نیّت مرکب باشد. نیّت عبارت از فعل واحد است که به نفس تعلق می‌گیرد و هرچه که به نفس تعلق بگیرد، مجرّد است؛ جزء مجرّدات است؛ مجرّدات هم مرکب نیستند. نیّت عبارت است از: أمرٌ إرادی واحدٌ متعلِّقٌ بالنفس و متحدٌ بالنفس، مجردٌ که مراد از اراده، ممکن است مختلف باشد. شما یک‌وقت اراده می‌کنید که این را بردارید، یک‌وقت اراده می‌کنید که آن را بردارید، یک‌وقت هم اراده می‌کنید که این و آن را بردارید؛ وقتی اراده می‌کنید که این را بردارید، با وقتی که اراده می‌کنید همه را بردارید، نفسِ اراده، ارادۀ واحد است اما متعلَّق اراده مختلف است. در واقع اراده مختلف نیست مگر اینکه دو اراده تعلق بگیرد؛ یعنی ابتدا با یک اراده، این را بردارید، بعد با ارادۀ دیگر، آن را بردارید. شما یک وقت اراده می‌کنید که یک انگشتتان را بالا ببرید، یک وقت هم اراده می‌کنید که پنج انگشتان را بالا ببرید. آیا در بالا بردن پنج انگشت، پنج‌تا اراده کردید؟! خیر! یک اراده کرده‌اید اما متعلَّقش پنج‌تا بود. حالا در اینجا، آن نیتّی که می‌کنیم و مرحوم شیخ، شهید و امثالهم آن را به‌عنوان احرام آورده‌اند، همان نیّت خارجیه است که مباشر و ملازم با اولین لحظۀ ورود در احرام است. چه اشکالی دارد که جزئی از اعمال حج و جزء تکبیرة الإحرام باشد؟! اشکالی ندارد.